Yeni bir araştırma, kurak ve aşırı yağışlı dönemler arasında yaşanan hızlı geçişlerin sıklığının artarak sel riskini yükseltebileceği, hatta mevcut sel ve kuraklık yönetim stratejilerinin de bu durumlar karşısında yetersiz kalabileceği uyarısında bulunuyor.
Bilim insanları, artan sıcaklıkların, nehirlerde “hidro-iklimsel savrulma” olarak adlandırılan tehlikeli bir artışı tetikleyebileceği ve bu durumun, sel ve kuraklık planlamasında kullanılan geleneksel yaklaşımları yetersiz hale getirebileceği uyarısında bulundu.
İklim krizinin derinleşmesiyle birlikte sıcaklıklar yükseldikçe, nehirler şiddetli yağışlar ile uzun süren kurak dönemler arasında giderek daha hızlı geçişler yaşayacak. “Hidro-iklimsel savrulma olayları” olarak tanımlanan bu durumun nedeni, daha sıcak bir atmosferin daha fazla nem tutabilmesi ve bunun da aşırı yağış olaylarını şiddetlendirmesi.
Yeni bir araştırmaya göre, kurak koşullardan ani şekilde aşırı yağışlı dönemlere geçişler, yoğun yağışların kuraklık nedeniyle sertleşmiş toprağa yeterince nüfuz edememeleri nedeniyle ani sel riskini artırabilecek. Toprağa geçemeyen su bunun yerine hızla yüzey akışına dönüşerek sellere yol açabilecek, bu durum da su kalitesini bozarak toprağın aşınmasını hızlandırabilecek. Ayrıca şiddetli yağışlar, kirleticileri nehirlere taşıyarak çevresel sorunları daha da artıracak.
Buna karşılık, yağışlı dönemlerden hızla kurak koşullara geçişler de kuraklıkla mücadeleyi zorlaştırabilecek. Kuraklık öncesindeki yağışlı hava koşulları, su kaynaklarının güvende olduğu yönünde yanıltıcı bir güven hissi yaratabiliyor ve ardından gelen hızlı kuraklık sürecine hazırlıksız yakalanılmasına neden olabiliyor.
Yağışlar ve İklim Döngüsünde Savrulma
İklim değişikliği, çevre, sürdürülebilirlik ve insan faaliyetlerinin Dünya sistemleri üzerindeki etkilerine odaklanan uluslararası, hakemli bir bilimsel dergi olan Earth’s Future’da yayımlanan yeni araştırmada, Birleşik Krallık’taki 698 nehir havzasında sıcaklığın 2 derece ve 4 dere arttığı senaryolarda meydana gelebilecek değişimleri simüle etmek için iklim projeksiyonları ve hidrolojik bir model kullanıldı. Çalışmada hidro-iklimsel savrulma, aylık nehir akışlarının olağan dışı düşük seviyelerden olağan dışı yüksek seviyelere ya da bunun tersine geçmesi olarak tanımlandı.
Çalışmanın başyazarı olan Yi He, Birleşik Krallık’ın hâlihazırda kuraktan yağışlı koşullara ve yağışlı koşullardan kuraklığa hızlı geçişler yaşadığını, bu nedenle hidro-iklimsel savrulmanın önemli bir endişe kaynağı olduğunu söyledi.
Birbirini İzleyen Aşırı Hava Olayları Dizisine Hazır Olmalıyız
Araştırmacılar, bazı havzalarda hidro-iklimsel savrulma olaylarının sayısının, 1981-2010 dönemini kapsayan referans dönemde yani 30 yılda yaklaşık dört olaydan, 4 derecelik ısınma senaryosunda dokuz olaya kadar çıkabileceğini belirledi.
Bu artışın Birleşik Krallık’ın büyük bölümünde görülmesi bekleniyor. Ancak kuraktan yağışlı koşullara geçişlerin en fazla artacağı bölgelerin güney Galler, Kuzey İrlanda, İngiltere’nin kuzey ve batı kesimleri ile güneydoğu İngiltere’nin bazı bölgeleri olacağı öngörülüyor.
Dr. He, bu hızlı geçişlerin aynı anda hem sel savunma sistemleri hem de kuraklıkla mücadele mekanizmaları üzerinde baskı oluşturarak su yönetimini giderek daha zor hale getireceğini söyledi. He, “Isınma arttıkça, geleneksel sel ve kuraklık planlama yaklaşımları artık yeterli olmayabilir. Tek bir aşırı olaya değil, birbirini izleyen aşırı olaylar dizisine hazırlanmalıyız” dedi.
Araştırmanın yazarları, elde edilen bulguların, bölgelere özgü uyum planlarına duyulan ihtiyacı ortaya koyduğunu belirtti. Bu planlar arasında daha güçlü sel riski yönetimi uygulamaları ve yağışlı dönemlerde su depolama kapasitesinin artırılması yer alıyor. Dr. He ayrıca, Birleşik Krallık’ta yapılan bu modelleme çalışmasının dünyanın ılıman iklim kuşağındaki bölgeleri için önemli bir örnek oluşturduğunu belirterek, son bulguların yükselen sıcaklıkların nehir akışlarını, sel ve kuraklık risklerini küresel ölçekte nasıl değiştirebileceğine dair önemli ipuçları sunduğunu vurguladı.
