Yeni bir rapora göre Çin, emisyonlarını vaat ettiğinden daha hızlı azaltıyor. Çin şu anda yıllık bazda diğer tüm ülkelerden iki kat daha fazla emisyon salarken, bu da ülkenin izlediği yolu küresel iklim projeksiyonlarında en kritik değişkenlerden biri haline getiriyor.
Bağımsız bir enerji araştırma şirketinin yeni raporuna göre Çin, ekonomik büyümesini sürdürmesine rağmen, kamuya açıkladığı taahhütlerden daha hızlı bir şekilde seragazı emisyonlarını azaltma yolunda ilerliyor.
Küresel enerji dönüşümü, elektrik piyasaları ve düşük karbon teknolojileri üzerine analizler yapan bir araştırma kuruluşu olan BloombergNEF’in yayımladığı 2026 Yeni Enerji Görünümü adlı rapor, Çin’in emisyonlarının 2023’teki zirvesine kıyasla 2030 yılına kadar %17 azalacağını öngörüyor. Bu, Asya devinin taahhüt ettiği hızın önüne geçen bir azaltıma işaret ederken, ülke bir yandan da yıllık yaklaşık %5’lik bir GSYH büyümesi kaydediyor.
Çin şu anda yıllık bazda diğer tüm ülkelerin toplamından iki kat daha fazla emisyon salıyor. Bu nedenle ülkenin izlediği yol, küresel iklim projeksiyonlarında en belirleyici değişkenlerden biri olarak görülüyor.
Pekin yönetimi, Paris Anlaşması kapsamında sunduğu resmî iklim taahhüdüne göre, karbon emisyonlarını 2030’dan önce zirveye ulaştırmayı ve 2060’tan önce de net sıfır emisyona ulaşmayı hedefliyor. Yeni rapor, emisyonların yalnızca zirve yapmakla kalmayacağını, on yıl içinde keskin bir düşüşe geçeceğini öngörüyor. BloombergNEF’in raporundaki modellemelere göre, Çin küresel emisyon azaltımına en büyük katkı sağlayan tek ülke olmaya devam ediyor.
10 Yılda Yaşanan 3 Büyük Enerji Şoku Temiz Enerjiyi Hızlandırdı
Rapordaki daha geniş bakış açısı ise enerji dönüşümünün yalnızca iklim hedefleriyle değil, aynı zamanda enerji güvenliği kaygılarıyla da yönlendirildiğine dair bir tablo ortaya koyuyor. Geçen 10 yıl içinde pandemi, Ukrayna ve Ortadoğu’daki savaş gibi birbirini takip eden 3 enerji şoku yaşandığına dikkat çeken rapor, bu şokların fosil yakıt ithalatına yüksek düzeyde bağımlı ülkeleri temiz teknolojilerin yaygınlaştırılmasını hızlandırmaya ittiğini belirtiyor.
Nitekim Vietman, Endonezya, Hindistan ve Japonya gibi Asya ekonomileri, 2025 yılında GSYH’lerinin %3 ila %6’sını enerji ithalatına harcadı. Bu durum, yenilenebilir enerjiye geçiş için güçlü ekonomik teşvikler yarattı.
Nisan ayında yayımlanan bir başka rapor da, güneş ve rüzgâr enerjisinin, İran’daki savaş nedeniyle tetiklenen enerji krizinin en kötü etkilerinden dünyayı korumaya başladığını ortaya koymuştu.
Öte yandan güneş enerjisinin 2032 yılına kadar dünyanın en büyük elektrik üretim kaynağı olması bekleniyor. Bu durum, düşen maliyetler ve büyük ölçekli üretim fazlasıyla destekleniyor. Batarya depolama kapasitesinin ise 2025’teki 223 gigawatt seviyesinden 2035’e kadar 3,8 terawatta çıkarak 17 kat artacağı öngörülüyor.
BloombergNEF bünyesinde baş ekonomist olarak görev yapan David Hostert ise raporda şu değerlendirmeyi yapıyor:
“Bir kez daha bir kriz anında yaşıyoruz, ancak geçmiş on yıllardan farklı olarak bugün ülkelerin tepki verebileceği gerçek seçenekler var ortada. Artık büyük ölçekte ve hızlı şekilde uygulanabilecek, sistem açısından fosil yakıtlardan daha düşük toplam maliyetli uygulanabilir teknolojilere sahibiz.”
Temiz Enerji Teknolojileri Giderek Daha Kritik Hale Gelecek
Küresel elektrik talebi 2000 yılından bu yana iki katından fazla artarken, BloombergNEF raporundaki merkezi senaryoya göre, elektrik talebinin 2035’e kadar %29, 2050’ye kadar ise %69 daha artması bekleniyor. Örneğin sadece veri merkezlerinin kapasitesi 2025’te 84 gigawatt’a ulaştı ve 500 terawatt-saat elektrik tüketti. Bu, küresel talebin %1,9’una karşılık geliyor ve yıllık bazda %20’lik bir artışı ifade ediyor. Bu rakamın 2050’ye kadar 1.114 terawatt-saate çıkarak iki katından fazla artması öngörülüyor.
Son rapor ayrıca 1,5 derece ısınma hedefinin artık ulaşılabilir olmadığına da değiniyor. Sürekli yüksek emisyonlar ve karbon yoğun varlıklara devam eden yatırımlar ise bunun en büyük müsebbibi olarak gösteriliyor. Emisyon azaltımına yönelik maksimum çaba senaryosunda ise tepe ısınma 1,81 dereceye çıkıyor.
Enerji dönüşümünün zaman çizelgeleri de bölgelere göre büyük farklılıklar gösteriyor. Çin, diğer büyük ekonomilerden daha hızlı elektrifikasyon sürecine giriyor. Ülkedeki kömürün elektrik üretimindeki payının 2025’te %32’den 2050’de yaklaşık %7’ye düşmesi, yenilenebilir enerjinin devreye girmesiyle bekleniyor.
BloombergNEF’te enerji ekonomisi ve küresel elektrik piyasaları üzerine çalışan bir araştırmacı olan Matthias Kimmel de raporda şu değerlendirmeyi yapıyor:
“Elektrikli araçlar, veri merkezleri, nüfus artışı ve sanayi faaliyetleri elektrik talebini artırırken dünya, artan enerji talebini en verimli ve en düşük maliyetli teknolojilerle karşılama yarışında. Rapor, güneş enerjisinin 2032’de dünyanın en büyük elektrik üretim kaynağı olacağını, depolama kapasitesinin ise 2050’ye kadar 17 kat artarak 3,8 terawatta ulaşacağını gösteriyor. Bu da temiz teknolojilerin enerji güvenliği, sistem esnekliği ve artan küresel enerji ihtiyacını karşılama açısından giderek daha kritik hale geldiğini ortaya koyuyor.”
