Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi, Afşin Elbistan A Termik Santralı’na ilave edilmesi planlanan 5. ve 6. ünitelerle ilgili hazırlanan bilirkişi raporunu eksik bularak ek rapor düzenlenmesine hükmetti. Çalışmalar, iki ünitenin tüm baca gazı filtreleri eksiksiz yapılsa bile 2268 erken ölüme yol açacağını öngörüyor.
Avrupa’da kirlilik kaynaklı muhtemel ölüm oranının en yüksek olduğu yerlerden biri olarak gösterilen Kahramanmaraş’taki Afşin-Elbistan havzasında, Afşin Elbistan A Termik Santralı’na ek ünite yapılmasına karşı açılan davada yeni bir gelişme yaşandı. Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi, santrala ilave edilmesi planlanan 5. ve 6. ünitelerle ilgili hazırlanan bilirkişi raporunu eksik bularak ek rapor düzenlenmesine hükmetti.
BirGün’den İlayda Sorku’nun haberine göre mahkeme kararında, bilirkişi raporunda yer alan birçok tespitin somut verilerle desteklenmediği, yeterli teknik ayrıntı içermediği ve proje dosyasında yer alan bilgilerle karşılaştırılmadığı vurgulandı. Bu nedenle raporun hükme esas alınamayacağı belirtildi.
Kararda, sahada 626 milyon ton kömür bulunmasının mümkün olmadığı ve ruhsat bilgilerinin hatalı olduğu yönündeki bilirkişi tespitinin hangi bilgi ve belgelere dayandığının açıkça ortaya konulmadığına dikkat çekildi. Ayrıca emisyon hesaplamalarının eksik yapıldığı, sağlık koruma bandının 500 metreden 25–30 metreye düşürülmesinin gerekçelendirilmediği, tarımsal toprak derinliğinin somut veriler olmaksızın 70 santimetre kabul edildiği, zemin etütlerinin proje özelinde gerçekleştirilmediği ve su kaynaklarına etkilerin yeterince incelenmediği ifade edildi.
Mahkeme, bu başlıklar altında yapılan değerlendirmelerin somut veri ve belgelerle desteklenmesini, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporundaki bilgilerle karşılaştırılarak yeniden ele alınmasını istedi. Ayrıca mevcut santralın yaklaşık 40 yıllık faaliyetinin bölgede yarattığı çevresel tahribat nedeniyle, yeni ünitelerin ekolojik etkilerinin artabileceği yönündeki bilirkişi görüşünün; proje taahhütleri ve rehabilitasyon planlarıyla birlikte yeniden değerlendirilmesi gerektiği kaydedildi.
Ek bilirkişi raporunun dosyaya sunulmasının ardından tarafların yeniden görüş bildireceği belirtilirken, yürütmenin durdurulması talebinin de bu rapordan sonra karara bağlanacağı ifade edildi.
Bölgedeki Kanser Vakaları 8 Kat Arttı
İklim alanında çalışan sivil toplum kuruluşları, bölgenin yeni bir kömürlü termik santralı daha kaldıramayacağını belirterek santralların insan sağlığına ve ekosisteme verdiği zararları şu şekilde sıralamıştı:
- Afşin-Elbistan A Termik Santralı’nın emisyon verileri, yönetmelik sınırlarının sekiz kata kadar aşıldığını gösteriyor. Karbonmonoksit (CO), Kükürt Dioksit (SO₂), Azot Oksitler (NOx) ve Toz (PM10) değerlerini içeren bu emisyonlar, kalp ve solunum yolu problemlerinden kansere kadar pek çok hastalığa neden oluyor. Ek üniteler var olan kirliliğe ek hava kirliliği anlamına gelecek.
- Sağlık Bakanlığı’na bağlı Elbistan Sağlık Grup Başkanlığı’nın kayıtları, Afşin Elbistan A Santrali’nin açılışını takiben bölgedeki kanser vakalarının sekiz kat arttığını ortaya koyuyor.
- İki santralın sağlık etkilerinin incelendiği modelleme çalışmasına göre, bu santrallar kuruluşlarından 2020 yılına kadar 17.500 erken ölüme neden oldu. Eklenmesi planlanan iki ünitenin de tüm baca gazı filtreleri eksiksiz yapılsa bile 2268 erken ölüme yol açacağı öngörülüyor. Sağlık etkilerinin toplam ekonomik maliyeti ise 88,4 milyar TL.
- Santralın genişletilmesi, hem bölge halkını susuz bırakacak hem de içme, kullanma ve sulama sularını tehlikeye atacak. Çevresel Etki Değerlendirme Raporuna göre ek üniteler Afşin ilçesinin bir yılda tükettiği suyun sekiz katı su tüketecek.
- Bölgede yapılan akademik çalışmalar; santrala yakın topraklarda arsenik, kadmiyum, kurşun, çinko, mangan ve molibden gibi ağır metallerde ve iz elementlerde önemli artışlar olduğunu gösteriyor. Halk sağlığını tehdit eden bu durum tarımsal verimin düşmesine neden olarak geçim kaynaklarının da azalmasına yol açıyor.
- Kömür tüketimi iklim değişikliğinin başlıca nedenlerinden olduğundan, yeni kömürlü termik santral kurmak Türkiye’nin 2053 net sıfır karbon hedefi ile de çelişiyor. Sağlıklı ve güvenli bir yaşam için yeni kömürlü termik santral projeleri iptal edilmeli.
