Kapsamlı yeni bir araştırmaya göre, yıkıcı deniz ısı dalgaları, mercanları besleyen mikro yosunların kaybına yol açıyor. Bu etki nedeniyle Karayip resiflerinde son 45 yılda yılda sert mercanların %48’i yok oldu…
Karayip resiflerinde sert mercan miktarının 1980’e kıyasla yarıya düştüğü tespit edildi. Mercan örtüsündeki %48’lik azalış, iklim krizinin ve de özellikle deniz ısı dalgalarının etkileri nedeniyle gerçekleşiyor. Isı dalgaları, mercanları besleyen mikro yosunları etkiliyor, onları toksik hale getiriyor ve mercanların bu yosunları dışarı atmalarına neden oluyor.
Resifler üzerine yapılan yeni çalışmaya imza atan isimlerden biri olan Küresel Mercan Resifi İzleme Ağı’ndan (Global Coral Reef Monitoring Network) Dr. Jeremy Wicquart, bölgedeki mercanların 2023-2024 arasında, şimdiye kadar kaydedilen en yıkıcı ısı stresine maruz kaldıklarını söyledi. Wicquart, bu durumun yıl bazında %16,9’luk bir örtü kaybına yol açtığını belirtti.
Halbuki 40 yıl önce bölgede dalış yapan bir dalgıç; dikenli ıstakozlar, kraliçe denizkestaneleri, papağan balıkları, kaplumbağalar ve köpekbalıkları gibi yüzlerce deniz türünü barındıran renkli, canlı bir ekosistem görürdü.
Mercan Resifleri Deniz Türlerinin Dörtte Birini Destekliyor
Mercan resifleri, dünya deniz tabanının yalnızca %1’inden azını kaplamasına rağmen, deniz türlerinin en az %25’ini destekliyor. Ancak Wicquart, geçen yıl Meksika’nın Puerto Morelos kentindeki bir konferansın ardından dalış yaptığında, kendisini bembeyaz, ölmekte olan mercanlar karşıladı. Ağırma etkisi, sert mercanları besleyen ve onlara renk veren hayati mikro yosunların kaybolması nedeniyle ortaya çıkıyor.
Öte yandan Karayipler’deki mercan resifleri, balıkçılık ve turizm yoluyla yılda 6.2 milyar dolar gelir sağlıyor ve resif turizmi Karayipler’in GSYİH’sının %10’unu oluşturuyor.
Ancak bir zamanlar mercanların bulunduğu yerlerde artık makro yosunlar gelişiyor. Mercanlarla rekabet olmadan, makro yosun örtüsü 1980’den bu yana %85 artmış durumda. Bu büyüme, özellikle otçul yırtıcıları aşırı avlama gibi insan faaliyetleriyle teşvik ediliyor.
Koruma Teknikleri Uygulandığında Resifler Toparlanabiliyor
44 ülke ve bölgede 300’den fazla bilim insanının katkısıyla hazırlanan son çalışma, geleceğe dair umut veren koruma başarılarını da vurguluyor. Meksika’nın Güney Körfezi 2023’ten bu yana şiddetli ısıl strese maruz kalmasına rağmen, araştırmacılar burada hastalıksız, dirençli, yaşlı mercan kolonileri ve kritik tehlike altındaki mercan türlerini içeren sağlıklı alanlar keşfetti.
Bu bulgular sonucunda Meksika hükümeti, Körfez’de iki mevcut milli parkı birbirine bağlayan yeni bir deniz koruma alanı oluşturdu. Koruma faaliyetleri hakkında konuşan Birleşmiş Milletler Çevre Programı deniz ve kıyı ekosistemleri şefi Sinikinesh Beyene Jimma da, “Bilim çok net, ama aynı zamanda umut da sunuyor. Baskılar azaltıldığında ve kaynaklar sürdürüldüğünde, Karayip resifleri toparlanıyor” dedi.
Karayip mercan resifleri, onları çevreleyen yoğun insan nüfusu nedeniyle benzersiz. Mercan resiflerinin 20 km yakınında yaşayan insan sayısı 2000 yılından bu yana %27.6 artış gösterdi. Bu durum, resiflerin insan kaynaklı iklim değişikliğine ek olarak yerel insan faaliyetlerine karşı daha savunmasız olduğu anlamına geliyor. Aynı zamanda, doğru yönetim teknikleriyle resifleri yeniden canlandırma imkânı olduğu anlamına da geliyor.
Bu koruma teknikleri hakkında konuşan Dr Wicquart şunları söyledi: “İklim değişikliğiyle mücadele ederseniz, mercan resiflerine yönelik ısıl stresi ve kasırgaların etkisini azaltırsınız. İkinci büyük çözüm, yerel tehditleri azaltmaktır. Daha iyi atık su yönetimi uygulayarak su kalitesini iyileştirebilirsiniz. Kitlesel turizmi sınırlayabilir ve deniz koruma alanları uygulayabilirsiniz. Bunlar, mercan resiflerini yerel ölçekte iyileştirmenin başlıca yolları.”
