BM, milyonlarca mültecinin çatışma ve iklim aşırılıklarının kısır döngüsünde sıkışıp kaldığını belirterek, COP30 zirvesinde en savunmasız kesimlere finansman sağlanması çağrısında bulundu.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), yeni duyurduğu raporunda, 15 yıl içinde dünyadaki mültecilerin neredeyse yarısına ev sahipliği yapan yerlerin iklim kaynaklı şoklara aşırı maruz kalabileceğini ortaya koydu.
Raporda, “İklim değişikliği yalnızca mevcut kırılganlıkları artırmakla kalmıyor, aynı zamanda yerinden edilme eğilimlerini de körüklüyor, mülteciler için karmaşık ve artan riskler yaratıyor… Birçok kişiye etkilerinden kaçış yolu bırakmıyor” denildi.
İklim şoklarının insani ihtiyaçları artırdığı ve tekrarlanan yerinden edilme risklerini büyüttüğü belirtildi. UNHCR, 2025 yılı ortalarına kadar 117 milyon kişinin savaş, şiddet ve zulüm nedeniyle yerinden edildiğini bildirdi. Bunlardan dörtte üçünün iklim kaynaklı tehlikelere yüksek veya aşırı maruz kalma riski taşıyan ülkelerde yaşadığı belirtildi.
Son 10 yılda hava koşullarından kaynaklanan afetlerin ülkeler içinde yaklaşık 250 milyon kişinin yerinden edilmesine yol açtığı da eklendi.
Yıkım Büyüyor
BM Mülteciler Yüksek Komiseri Filippo Grandi yaptığı açıklamada, “Aşırı hava koşulları evleri ve geçim kaynaklarını yok ediyor ve çoğu şiddetten kaçmış olan aileleri bir kez daha kaçmak zorunda bırakıyor” derken şöyle devam etti:
“Bunlar, çok büyük kayıplar yaşamış, şimdi aynı sıkıntı ve yıkımla tekrar karşı karşıya kalmış insanlar. Şiddetli kuraklıklardan, ölümcül sellerden ve rekor kıran sıcak hava dalgalarından en çok etkilenenler arasında yer alıyorlar, ancak iyileşmek için en az kaynağa sahipler.”
UNHCR, 2050 yılına gelindiğinde Gambiya, Eritre, Etiyopya, Senegal ve Mali’de bulunan dünyanın en sıcak 15 mülteci kampının yılda yaklaşık 200 gün tehlikeli sıcaklık stresi yaşayacağının tahmin edildiğini bildirdi.
“Aşırı sıcak ve yüksek nemin ölümcül kombinasyonu nedeniyle bu yerlerin çoğunun yaşanmaz hale gelmesi muhtemel” denildi.
Raporda, iklim kaynaklı tehlikelere aşırı maruz kalma riskiyle karşı karşıya olan ülke sayısının 2040 yılına kadar üçten 65’e çıkmasının öngörüldüğü belirtildi. Bu 65 ülke, şu anda çatışmalar nedeniyle yerinden edilmiş insanların %45’inden fazlasına ev sahipliği yapıyor.
Fonlar Eriyor
ABD Başkanı Donald Trump yönetiminde, geleneksel olarak dünyanın en büyük bağışçısı olan ABD, dış yardımları azalttı.
Washington daha önce UNHCR bütçesinin %40’ından fazlasını oluşturuyordu. Diğer büyük bağışçı ülkeler de kemerlerini sıkmaya başladı.
Grandi, “Fon kesintileri, mültecileri ve yerinden edilmiş aileleri aşırı hava koşullarının etkilerinden koruma yeteneğimizi ciddi şekilde kısıtlıyor. Daha fazla yerinden edilmeyi önlemek için iklim finansmanının halihazırda uçurumun kenarında yaşayan topluluklara ulaşması gerekiyor. Bu COP’un boş vaatler değil gerçek eylemler sunması gerekiyor” dedi.
