Küresel sıcaklıktaki artış, caretta caretta yavrularının dişi-erkek oranını etkiliyor.
Antalya’nın Kaş ilçesinde dünyaca ünlü 12 kilometrelik Patara kumsalında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıkları Koruma Genel Müdürlüğü’nün desteğiyle Pamukkale Üniversitesi’nden Prof. Dr. Eyüp Başkale ve 14 gönüllüden oluşan ekip, Patara Deniz Kaplumbağaları Korunması ve İzlenmesi Projesi kapsamında 15 Mayıs’ta göreve başladı.
Caretta caretta cinsi deniz kaplumbağalarının türünün devamı ve bu kapsamda cinsiyetlerinin belirlenmesine ilişkin bu yıl bilimsel çalışma yapılıyor. Deniz kaplumbağalarının mayıs ortasında başlayıp, ekim sonuna kadar devam eden yuva ve yavruların yumurta çıkışı süresince saat 20.00’den 08.00’e kadar kumsala girmenin yasak olduğu Patara’da, toplam yuva sayısı 12 oldu. Bu sahilde geçen yıl 316 yuva oluşurken, 16 bin 980 yavru, denizle buluştu.
Prof. Dr. Başkale, proje kapsamında oluşan tüm yuvalara sıcaklık kaydedici cihaz yerleştirildiğini, kuluçka süresince yuva sıcaklığının ölçüldüğünü söyleyerek, “Kuluçka süresince bu cihaz yuva içi sıcaklığını ölçüyor. Deniz kaplumbağalarında sürüngenlerin çoğunda olduğu gibi cinsiyet kromozomu yok. Cinsiyet, embriyonik gelişim sırasında kuluçka süresinin ortadaki 3’te 1’lik dönemindeki yuva sıcaklığıyla belirleniyor. Sıcaklığın 32 derece civarında olması yavruların hepsinin dişi, 26 derece civarında olması hepsinin erkek, 29 derecede ise yarısının dişi, yarısının erkek olmasına yol açmaktadır” diye konuştu.
Kuluçka sürecinde yuvaların sıcaklığını ölçmeye yarayan cihazlarla sezondaki yavruların cinsiyet oranlarının tahmin edilebildiğini kaydeden Prof. Dr. Başkale, şöyle devam etti: “Küresel sıcaklıktaki artış yavruların dişi-erkek oranını tamamen etkilemekte ve dişi ağırlıklı popülasyon oluşumuna neden olmaktadır. Buna ek olarak sezonun ilk yuvalarından yani mayıs ve haziran ayının başlarındaki yuvalardan çıkan yavrular, daha çok erkek bireylerden oluşmaktadır. Sıcaklığın kuluçka süresine etkisi de değerlendirildiğinde erken sezon yuvalarının kuluçka süresi 60 gün kadar sürerken, sıcaklığın yüksek olduğu temmuz ayındaki yuvalardan yavrular 45 günde çıkabilmektedir.”
Sıcaklık ile cinsiyet tahminlemesine ek, yuva içerisinde ölü olarak tespit edilen yavrulara ait gonad (yumurtalık) örneklerinin toplandığını da anlatan Prof. Dr. Başkale, “Bu örnekler üreme sezonu sonrasında laboratuvara getirilerek histolojik incelemeler yapılmakta ve net bir şekilde yavru bireyin erkek veya dişi olduğuna karar verilmektedir. Elde edilen bu sonuçlar yuva sıcaklığı verileriyle eşleştirilerek, Patara kumsalının o sezon ürettiği erkek-dişi oranı hakkında bizlere daha doğru bilgi vermektedir. Türün devamı için cinsiyetlerin takibi de çok önemli” dedi.
