Yeni bir araştırma, başta Türkmenistan ve ABD olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde petrol ve gaz tesislerinden küresel ısınmayı tetikleyen devasa miktarlarda metan sızıntısı olduğunu ortaya koydu. 2025 yılında her biri saatte yaklaşık 100 kg’dan fazla metan yayan 4.400 önemli sızıntı tespit edildi.
Uydu verilerine dayanan bir çalışma, 2025 yılında devasa boyutlarda metan sızıntısı yaşandığını ortaya koydu. Petrol ve gaz tesislerinden çıkan bu aşırı kirletici metan bulutları, iklim üzerinde çok güçlü bir ısınma etkisine sahip. Ancak çoğu zaman bu sızıntılar kötü bakım koşullarından kaynaklanıyor ve aslında oldukça kolay şekilde giderilebiliyor. Araştırma, her biri kömürle çalışan bir elektrik santralına eşdeğer küresel ısınma etkisi yaratan onlarca mega sızıntı tespit etti.
Mega sızıntılar dünyanın farklı bölgelerinde görülse de, Los Angeles’taki Kaliforniya Üniversitesi’ne (UCLA) bağlı Stop Methane Project tarafından hazırlanan ilk 25 listesine Türkmenistan’daki tesisler damga vurdu.
ABD’de de büyük sızıntılar tespit edilirken, 2025’teki en büyüğü Texas’ta saatte 5,5 ton metan salıyordu. Bu miktar ise yaklaşık bir milyon yakıt tüketimi yüksek SUV aracın emisyonuna eşdeğer. Venezuela’da beş, İran’da ise üç büyük sızıntı daha tespit edildi ve bunların çoğu devlet şirketlerine ait tesislerden kaynaklandı.
2007’den Bu Yana Korkutucu Bir Artış Gösteriyor
Stop Methane Project ayrıca çöp depolama alanlarından çıkan metan bulutlarını da analiz etti. İyi yönetilmeyen organik atıkların çürümesi sonucu ortaya çıkan bu sızıntılar, Türkiye’den Cezayir’e, Malezya’dan ABD’ye kadar dünyanın birçok yerinde görüldü.
Metan emisyonları bugün küresel ısınmanın yaklaşık %25’inden sorumlu ve bilim insanlarına göre 2007’den bu yana “korkutucu” bir artış gösteriyor. Bu hızlanmanın, felaket niteliğinde iklim eşiklerinin aşılma riskini ciddi biçimde artırdığı uyarısı yapılıyor.
Öte yandan metan emisyonlarını azaltmak hızlı sonuç veriyor çünkü bu gaz atmosferden karbondioksite kıyasla çok daha hızlı temizleniyor. Bu yüzden bazı uzmanlar metanı azaltmayı iklim için bir “acil fren” olarak tanımlıyor.
UCLA Stop Methane analizine göre, Carbon Mapper verilerine dayanarak 2025 yılında her biri saatte yaklaşık 100 kg’dan fazla metan yayan 4.400 önemli sızıntı tespit edildi. Bu, yaklaşık 20 bin SUV aracın çalışmasına eşdeğer. ABD’de en kötü 10 sızıntının dokuzu Texas’ta bulundu.
UCLA’dan Cara Horowitz sızıntılar hakkında şunları söyledi:
“ABD’nin bu en büyük süper kirletici sızıntılar listesinde bu kadar üst sıralarda yer alması ABD’lileri şaşırtmalı ve öfkelendirmeli. ABD’de sanayimizin oldukça iyi ve temiz işletildiğini düşünme eğilimindeyiz, ama bu hâlâ yapılacak çok işimiz olduğunu gösteriyor.”
Türkmenistan’da Sızıntı Devam Ediyor
Türkmenistanlı yetkililer ise Ekim ayında metan mega sızıntılarının azaltıldığını iddia etmişlerdi. Devlet şirketi Türkmengaz bünyesinde çevre koruma dairesi başkanı olan Muhammetberdi Byashiev, Birleşmiş Milletler, Uluslararası Enerji Ajansı ve AB ile işbirliği sayesinde sızıntıların 2–3 gün içinde onarıldığını söyledi.
Ancak yeni analiz, önemli miktarda sızıntının hâlâ devam ettiğini gösteriyor. Türkmenistan’ın Avrupa pazarına girmeye çalıştığının ortada olduğu yorumunu yapan Horowitz. “Avrupalı potansiyel alıcılar sonuçlarımıza dikkat etmeli” dedi.
ABD’de uzun yıllar boyunca iklim değişikliği ve çevre kirliliği konularında kilit roller üstlenen Mary Nichols da, şu yorumda bulundu:
“Metan, diğer tüm hava kirleticilerden daha güçlü bir iklim suçlusudur çünkü hızlı etkiler ve büyük miktarlarda salınır. Aynı zamanda kontrol edilmesi nispeten ucuz ve kolaydır. Yeni, detaylı uydu görüntüleri, sorumlu tutulması gereken ülkeleri ve şirketleri hedeflemeye yardımcı olabilir.”
