İki yıl öncesine kadar Avustralya’nın COP31’e ev sahipliği yapmasına kesin gözüyle bakılırken, bu durum, Türkiye’nin ev sahipliği isteğinden vazgeçmemesi nedeniyle sekteye uğramış görünüyor. Anlaşmaya varılmaması halinde C0P31 Bonn kentinde düzenlenecek ama Almanya 2026 zirvesine ev sahipliği yapmaya sıcak bakmıyor..
Birleşmiş Milletler’in düzenlediği COP30 iklim zirvesi devam ederken, gelecek yılki toplantıya ev sahipliği yapacak ülke konusunda Avustralya ile Türkiye arasında bir çıkmaz yaşanıyor ve bu mesele, görüşmelerin sona ereceği gelecek haftanın sonuna kadar çözülmek zorunda. İki ülke de ev sahipliği konusunda istekli olmayı sürdürürken, bir anlaşma sağlanamazsa, ev sahipliği, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin merkezinin bulunduğu Almanya’nın Bonn kentine otomatik olarak geçecek.
Ancak bir yandan da Almanya, “kazara” bir sonraki BM iklim zirvesinin ev sahibi olmaktan kaçınmak istiyor. Almanya, gelecek yılki BM iklim görüşmelerinin varsayılan ev sahibi olma ihtimaline karşı, Avustralya ile Türkiye arasındaki diplomatik anlaşmazlığı çözmek için yoğun bir çaba yürütüyor.
Almanya Çevre Bakanlığı Devlet Sekreteri Jochen Flasbarth, zirveye yalnızca 12 ay kala bir ev sahibi şehir hazırlamanın Almanya’nın katı bürokrasisini fazlasıyla zorlayacağını açıkladı.
Konuya doğrudan vakıf olan bir kişi ve görüşmeler hakkında bilgilendirilen başka bir kişiye göre, Alman yetkililer son günlerde İngiliz yetkililerle temasa geçerek Ankara ile Canberra arasındaki çıkmazı çözmek için yardım istemiş durumda. Ancak ilgili Alman ve İngiliz kurumları, böyle bir girişimde bulunulmadığını açıkladı. Kaynaklardan birine göre Almanya, BM İklim Değişikliği Sekreteryası’na da konferansa ev sahipliği yapmak istemediğini bildirdi. BM kurumu bu konuda yorum yapmayı reddetti.
Ankara: Birleşik Krallık Verdiği Sözü Tutmuyor
COP zirvesinin yeri, beş ülke grubunun arasında dönüşümlü olarak belirleniyor. Türkiye, Almanya, Birleşik Krallık ve Avustralya aynı grupta yer alıyor ve bu grubun kararını oybirliğiyle alması gerekiyor. Pasifik ada ülkeleriyle birlikte yürütülen Avustralya’nın adaylığına, Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık kamuoyu önünde destek vermiş durumda.
Birleşik Krallık da kendisini bu çıkmazın ortasında buldu, çünkü Türk diplomatlar, 2026’daki zirveye ev sahipliği yapma tekliflerini desteklemesi karşılığında, İngiltere’nin 2021’deki zirveye ev sahipliği yapma girişimlerinden vazgeçmeleri için Türkiye’ye söz verdiğini savunuyor.
Ankara, Birleşik Krallık’ın verdiği sözü tutmadığını, çünkü Avustralya’yı desteklediğini öne sürüyor. İngiliz diplomatlar ise ülkenin sadece Türkiye’nin adaylığını “değerlendirmeyi” kabul ettiğini savunuyor.
Türkiye’ye Ortaklık Mektubu Gönderildi İddiası
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a bir mektup göndererek, zirvenin dünya liderlerinin konuşmalarına ayrılan bölümünün Türkiye tarafından düzenlenmesi teklifinde bulundu. Ancak Erdoğan’ın bu teklife henüz yanıt vermediği belirtildi.
2022 yılında Avustralya, Pasifik ile birlikte COP31’e ortak ev sahipliği yapma konusunda ikna edici bir teklif hazırlamıştı. Brezilya’da yağmur ormanlarına odaklanılan bir yılın ardından, bu kez okyanusların öne çıkarılacağı bir zirve tasarlanıyordu. COP31’e ev sahipliği yapacak ülkeye dair süregiden tartışma hakkında konuşan Greenpeace Australia Pacific’ten Shiva Gounden şunları söyledi:
“Konferansın evinize yakın olması, en büyük iddiaları ortaya koymak için alan yaratabileceğiniz anlamına gelir. Pasifik, iklim krizini gerçekten ele alabilecek hedefler konusunda her zaman öncü olmuştur.”
Avustralya En Büyük Kömür İhracatçılarından Biri Konumunda
Öte yandan Türkiye ise ev sahipliği isteğinden vazgeçmiyor. Bu durum Avustralya’nın suçu olmasa da, BBC’nin analizine göre, birçok kişi Avustralya’nın iklim liderliği konusundaki itibarını güçlendirmek için daha fazlasını yapabileceğini düşünüyor.
Geçen hafta düzenlenen COP liderler toplantısına Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron gibi birçok lider katılırken, ne Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ne de Avustralya Başbakanı Anthony Albanese oradaydı. Bu da Avustralya’nın kararlılığına dair soru işaretleri doğurdu.
BBC’ye göre, COP31’e ev sahipliğini Türkiye’nin kazanması durumunda, ülkenin Rusya ve Suudi Arabistan’la yakın bağları nedeniyle, geçmişte iklim eylemini ilerletme çabalarını engelleyen ülkelerle ilişkileri olan bir ev sahibi olacağı yorumları yapılıyor. Hatta birçok kişi Avustralya’nın COP markasını yeniden canlandırabileceğini düşünüyordu. Ana fikir ise şuydu: Avustralya, emisyonları azaltmaya kararlı, BM hedeflerine ulaşmak için çok taraflı bir şekilde çalışan “iyi ülkelerden biri.”
Ancak bu argüman bir yanıyla da içinde büyük bir kusuru da barındırıyor. Avustralya hâlihazırda dünyanın en büyük kömür ihracatçısı ve en büyük gaz ihracatçılarından biri konumunda bulunuyor. Kişi başına düşen emisyon oranı ise dünya genelinde en yüksek seviyelerde.
Albanese iklim değişikliğiyle mücadele konusunda güçlü taahhütler vermiş olsa da, aynı zamanda ülkenin en büyük gaz projelerinden biri olan North West Shelf’in süresini de uzattı. Avustralya yenilenebilir enerjiye geçişi kucaklamaya çalışıyor, ancak zenginliğinin ve ekonomik çıkarlarının fosil yakıt ihracatına bağlı olduğunun da farkında.
İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, Avustralya’nın COP’a ortak ev sahipliği yapmasının en güçlü savunucularından biri. Ancak birçok kaynak, Albanese ve Dışişleri Bakanı Penny Wong’un bu olasılık konusunda fazla istekli olmadığını söylüyor.
