COP31 iklim müzakerelerinde uzatmalar devam ederken, sivil toplum temsilcileri ve uzmanlar süreçteki tıkanıklığa, şeffaflık eksikliğine ve iklim finansmanı konusundaki belirsizliğe sert tepki gösterdi.
YAZI: Bulut BAGATIR
Climate Action Network (CAN) Europe Direktörü Chiara Martinelli, Oil Change International Küresel Politika Kampanya Yöneticisi Romain Ioualalen ve Strategic Perspectives İcra Direktörü Linda Kalcher Türkiye ve Avustralya’nın ortak dönem başkanlığından gelişmiş ülkelerin finansman vaatlerine kadar pek çok başlıkta açıklamalarda bulundu.
Dönem Başkanlıklarına “Sorumluluk Alın” Çağrısı
Zirvenin ortak dönem başkanlıklarını üstlenen Türkiye ve Avustralya’nın performansını değerlendiren uzmanlar, süreç yönetiminde beklenen siyasi iradenin henüz ortaya konulamadığını vurguladı.
CAN Europe Direktörü Chiara Martinelli, geçmişteki başarılı COP zirvelerinin güçlü dönem başkanlığı liderliğiyle sonuç verdiğini hatırlatarak, “Hem Türk hem de Avustralyalı dönem başkanlığından beklenen liderliği gerçekten göremiyoruz. Bu hem somut sonuçlara ulaşabilecek bir süreci güvence altına almak hem de iddialı hedefler koymak için geçerli” dedi.
Oil Change International’dan Romain Ioualalen ise iki ülkenin de G20 üyesi ve küresel ölçekte önemli aktörler olduğuna dikkat çekti. Ev sahipliği için verilen sert mücadelenin ardından iki ülkenin elinde tam kapasiteli iki diplomatik kadro bulunduğunu belirten Ioualalen, şu ifadeleri kullandı:
“Artık gerçekten sorumluluk almaları gerekiyor. Kapalı kapılar ardındaki müzakereler ve belirsiz vizyon artık son bulmalı. Elbette bu Tarafların yönettiği bir süreç ve büyük blokların da olgunluk göstermesi şart ancak dönem başkanlıklarının da öne çıktığını görmemiz gerekiyor.”
“Süreçler Şeffaf Değil”
Müzakerelerin işleyiş biçimi de sivil toplumun hedefindeydi. Müzakere metinlerinde hiçbir ilerleme kaydedilmeden “Çerçeve Karar” istişarelerine başlanmasını erken ve hatalı bir adım olarak nitelendiren Chiara Martinelli, bu durumun tüm tarafların masada eşit yer almasını sağlayan şeffaflığı zedelediğini belirtti.
Romain Ioualalen ise Birleşmiş Milletler (BM) müzakerelerinin giderek kapalı kapılar ardına hapsolmasına tepki gösterdi: “Neyin müzakere edildiğini ve masada ne olduğunu bildiğimiz şeffaf süreçlerin olması gerekir. Şu anda elimizde sayısız Signal grubu ve bir sürü söylenti var. İklim alanında çok taraflılık bu şekilde yürütülemez, bu kabul edilemez.”
Enerji Dönüşümünün Önündeki En Büyük Engel: Finansman
Uzmanların ortaklaştığı en kritik başlık ise iklim finansmanı oldu. Küresel Güney ve G77 ülkelerinin kendi enerji dönüşümlerini gerçekleştirebilmesi için verilen finansman sözlerinin tutulmadığını vurgulayan Ioualalen, gelişmekte olan ülkelerin halihazırda GSYH’lerinin %5 ila 7’sini iklim krizinin etkilerine uyum sağlamak için harcadığını hatırlattı: “Kendi enerji dönüşümleri için söz verilen para gelmedi. Bu koşullar altında neden daha fazlasını kabul etsinler? Müzakerelerin bu kadar uzamasının temel nedeni bu.”
Martinelli de bu zirvenin bir “uygulama COP’u” olarak tanımlandığını anımsatarak, “Hepimiz uygulamanın paranın olduğu yer anlamına geldiğini bilecek kadar tecrübeliyiz. Finansman, tüm başlıklarda atılacak adımların önündeki ana engel haline geldi. Bu tıkanıklık aşılmazsa 1,5 derece eşiğinin aşıldığı bir dünyayla nasıl başa çıkacağız?” sorusunu yöneltti.
“Fosil Yakıtları Meşrulaştıran Bir Uzlaşmayı İstemiyoruz”
Müzakere masasında fosil yakıtlardan çıkış yerine “karbon yakalama, kullanma ve depolama” (CCUS) teknolojilerinin öne çıkarılması ihtimaline de sert çıkan Ioualalen, bilimle uyumlu olmayan bir metni kabul etmeyeceklerini açıkça dile getirdi:
“CCUS’un güvenilir bir emisyon azaltım stratejisi olmadığını, bir servete mâl olduğunu ve büyük ölçekte işe yaramayan başarısız bir teknoloji olduğunu biliyoruz. Fosil yakıtlardan geçiş için net bir yol haritası sunmayan, bunun yerine fosil yakıt endüstrisinin söylemlerini meşrulaştıran bir uzlaşmayı istemiyoruz.”
Gelişmiş Ülkelere Eleştiri: “ABD’nin Yokluğunun Arkasına Saklanıyorlar”
Strategic Perspectives İcra Direktörü Linda Kalcher ise zengin ülkelerin finansman konusundaki isteksizliğine ve öngörülebilirlik eksikliğine dikkat çekti. Ülkelerin altyapı ve yatırım planı yapabilmesi için finansmanın öngörülebilir olmasının hayati önem taşıdığını belirten Kalcher, Avrupa Birliği’nin yeterli öngörülebilirlik sunamadığını ifade etti.
Kalcher, diğer gelişmiş ülkelerin ise sorumluluktan kaçtığını belirterek sözlerini şöyle tamamladı: “ABD’nin yokluğunun ve AB’nin spot ışıkları altında olmasının arkasına saklanan başka ülkeler görüyoruz. Kanada’dan, Japonya’dan, İsviçre’den ve diğer donör ülkelerden pek bir şey duymadık. Ev sahibi Avustralya bile Pasifik ülkelerine pek çok söz verdi ama karşılığını henüz görmedik. Pasifik ülkelerinin dönem başkanlığından destek alamadıkları yönündeki şikâyetleri son derece haklı. Perde arkasında bu ülkelerin ortak bir zeminde buluşup herkes için işleyen bir uzlaşma üretmesini umuyoruz.”


