Murat Kurum, kapanış Genel Kurul’unda yaptığı konuşmada “Bitişi çizgisine yakınız ancak oraya varmış değiliz” derken adil geçiş, finansman ve uyum gibi konularda henüz anlaşmanın sağlanamadığını söyledi.
Yaklaşık 200 ülkeden müzakerecilerin fosil yakıtlar ve iklim finansmanı konusundaki derin görüş ayrılıklarını aşmakta zorlanmasıyla COP31 uzadı.
İki haftalık konferansı takip eden çevre grupları, ev sahibi Türkiye ve baş müzakereci Avustralya üzerindeki baskıyı artırarak, derinleşen iklim kriziyle mücadelede yeterince iddialı adımlar atılmaması nedeniyle toplantının “şimdiye kadarki en kötü COP” olma yolunda ilerlediğini belirtti.
En büyük gerilim noktaları; nihai bir anlaşmanın küresel ısınmanın birincil tetikleyicisi olan fosil yakıtlardan bahsedip bahsetmeyeceği ve yoksul ülkelerin uyum sağlamasına yardımcı olacak mali desteği ele alıp almayacağı etrafında toplanıyor.
COP31 Başkanı Murat Kurum, kapanış Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada “Bitişi çizgisine yakınız ancak oraya varmış değiliz” dedi. Kurum, adil geçiş, finansman ve uyum konularında henüz anlaşmanın olmadığını ve zirvenin sonuçlanmaması nedeniyle uzadığını duyurdu.
İklim müzakerecileri, Suudi Arabistan ve diğer büyük petrol ve gaz üreticilerinin itirazları üzerine, Perşembe günü yayımlanan daraltılmış taslak anlaşmadan fosil yakıt kullanımının sona erdirilmesine yönelik tüm atıfları çıkardı.
Panama Çevre Bakanı Juan Carlos Navarro düzenlediği basın toplantısında, “Fosil yakıtlardan bahsetmeyen bir COP’un veya üst belgenin olması kabul edilemez ve buna kesinlikle göz yummayacağız” dedi.
Müzakereler Hedeflerin Gerisinde
Taslak metinde ayrıca, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlamasına yardımcı olacak finansman için belirlenen 120 milyar dolarlık hedeften de bahsedilmedi.
Cuma gününün ilerleyen saatlerinde yeni bir versiyonun yayımlanması bekleniyordu ancak metnin üslubunda büyük değişiklikler olacağına dair umutlar yüksek değildi.
Deniz seviyesinin yükselmesi ve şiddetlenen fırtınaların tehdidi altındaki Güney Pasifik ada ülkesi Vanuatu’nun İklim Bakanı Ralph Regenvanu, “İşlerin nereye gittiğini görebiliyoruz ve bu yüksek hedefli bir metin olmayacak” dedi.
Müzakerelerin Avustralyalı başkanı Chris Bowen ise gazetecilere yaptığı açıklamada, herkesin destekleyebileceği bir anlaşmaya varılacağı konusunda umudunu koruduğunu söyledi.
Bowen, “Deneyimlerime göre yapmaya değer şeyler kolay elde edilmiyor” dedi ve ekledi: “Kimse bana ‘Pes edelim ve evimize dönelim’ demedi.”
Konferansın Cuma günü sona ermesi planlanıyordu ancak son yıllarda iklim zirvelerinde uzlaşı sağlama çabaları bu bitiş süresini düzenli olarak 24 saatten fazla aşıyor. Bu yılki görüşmeler, savaş ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle daha da karmaşık bir hale geldi.
Ülkeler kapsamında tarihsel olarak dünyanın en büyük seragazı kaynağı olan ABD de Başkan Donald Trump’ın küresel ısınmayı bir “aldatmaca” olarak nitelendirip iklim konusundaki iş birliğini sonlandırmasının ardından üst üste ikinci kez görüşmelere katılmadı.
Geçen ay yayımlanan bir BM raporu, dünyanın sıcaklık artışında sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 derece hedefini aşma yolunda olduğunu ortaya koymuştu. Hükümetler 2015 Paris Anlaşması kapsamında bu eşiğe sadık kalmak için çaba gösterme konusunda anlaşmıştı.
Karbon Depolama: Pahalı ve Kanıtlanmamış
Şu anda müzakere edilen taslak anlaşma, öngörülen sıcaklık aşımını kabul ediyor ve sıcaklıkları nihayetinde yeniden düşürmeye yardımcı olmak amacıyla atmosferden sera gazlarını uzaklaştırabilen teknolojilerin yaygınlaştırılmasının hızlandırılmasını teşvik ediyor.
Ancak birçok ülke heyeti, bu teknolojilerin pahalı ve geniş ölçekte kanıtlanmamış olduğunu ve bunların bir anlaşmaya dahil edilmesinin petrol ve gaz geliştirmelerinin devam etmesine kapı araladığını belirterek taslakta karbon gideriminden bahsedilmesini eleştirdi.
Uganda İklim Değişikliği ve Karbon Piyasaları Komiseri Bob Natifu, “Bu durum gelişmiş ülkelerin, CCUS’un (karbon yakalama, kullanma ve depolama) sorunu çözeceği iddiasıyla petrol ve gaz üretmeye devam etmesine olanak tanırken, yenilenebilir enerjiyi üç katına çıkarma konusunda bize daha büyük bir rol yüklüyor; ki bu hiç de dengeli değil” dedi.
OPEC üyeleri Suudi Arabistan ve Venezuela, konferansta yaptıkları resmi konuşmalarda fosil yakıtların gelecekte de bir rolü olması gerektiğini savundu.
İklim düşünce kuruluşu Power Shift Africa’nın direktörü Mohamed Adow ise karamsardı: “COP başkanları bize bunun harika bir COP olduğunu söylemek istiyor. Ancak hiç şüphe duymadan söyleyebilirim ki bu, şimdiye kadarki en kötü COP oldu.”


