COP31’in dördüncü, Liderler Zirvesi’nin ikinci gününde konferans yoğun bir gündemle devam ediyor. Liderler ve ekipleri finansmandan elektrifikasyona kadar birçok konuyu yuvarlak masa toplantıları ve ikili görüşmelerde ele alacak. Gözlerin çevrildiği yer bir başka nokta ise Başkanlık Çerçeve Kararı’nın çıkıp çıkmayacağı.
Dünya liderleri bugün Antalya’da insan kaynaklı iklim kriziyle mücadelede için hayati önemdeki konular hakkında yuvarlak masa toplantıları düzenlemeye, ikili görüşmeler yapmaya ve bir genel politika belirlemek için çalışmaya devam edecek. Zirvenin açılışının yapıldığı pazartesi günü fazla gecikmeden COP31 gündemi kararlaştırılmıştı. Şimdi merak edilen konu ise kritik önemdeki Başkanlık Çerçeve Kararı’nın (cover decision) çıkıp çıkmayacağı. Ayrıca karar çıkarsa kapsamının ve içeriğinin ne olacağı da iklim kriziyle mücadelede hayati önemde.
Başkanlık Çerçeve Kararı Nedir?
COP zirvelerinde iklim kriziyle mücadele için birbirinden çok farklı konu küresel düzeydeki paydaşları tarafından masaya yatırılır, tartışılır ve çözüm yolları aranır. Bu tartışmalarda olgunlaşan görüşleri bir araya getirmenin en kullanışlı yolu olarak da bir özet kararname yayımlanır. İşte bu kararnameye Başkanlık Çerçeve Kararı adı veriliyor.
Başkanlık Çerçeve Kararı resmi bir statüye sahip. Müzakere edilir ve sonunda onaylanır, bu nedenle de içerdiği kararlar bağlayıcı ve ülkeler daha sonra bu kararlara uymakla yükümlü tutulabilir.
COP31’de Başkanlık Çerçeve Kararı çıkıp çıkmayacağı üzerine bir analiz yapan The Guardin’dan Fiona Harvey, Başkanlık Çerçeve Kararı’nın önemini açıklarken geçmişteki örneklere dikkat çekiyor: “Çerçeve kararlar, ilerlemenin kilit unsurlarının da ortaya çıktığı yer olabilir. 2021’de Glasgow’da düzenlenen COP26’da alınan karar, kömür kullanımını aşamalı olarak azaltma kararına içermişti ve 2023’te Dubai’de düzenlenen COP28’de alınan bir başka kararda ise fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdü diğer birçok metnin arasına gizlenmişti.”
Ancak COP’lar tarihinde tam tersi durumlar da mevcut. Örneğin 2024 yılında Azerbaycan Bakü’de gerçekleşen COP29’da Başkanlık Çerçeve Kararı alınmamış ve bu durum birçok katılımcı kurum ve STK tarafından eleştirilmişti.
İçeriği de Önemli
Onyedinciamaç’ın COP 31 Günün Özeti Youtube canlı yayınına katılan İstanbul Politikalar Merkezi’nden Dr. Ümit Şahin ise Başkanlık Çerçeve Kararı’na değinirken içeriğin de önemli olduğunun altını çizdi: “Bu karar önemli. Şu anda iklim camiasının, STK’lar ve uzmanlar kanadında en çok merak edilen konu çerçeve kararı neleri içerecek. Çünkü asıl müzakere gündeminde adil geçiş gibi merakla beklenen başlıklar var ama bunun dışındaki başlıkların çoğu finansman ve adaptasyonla ilgili. Dolayısıyla; özellikle 1.5 derece sıcaklık nereye gidecek merak ediliyor. Karar metninde bu durumun anılmaması bir rahatsızlık doğurabilir. Bir de tabii fosil yakıtlar meselesi önemli. Acaba üzerinden mi atlayacaklar? Fosil yakıtlarla ilgili karar bir önceki COP’ta, Brezilya’da alındı biz uygulamaya bakalım derseniz, üzerinden atlarsanız, değinmezseniz; sadece elektrifikasyona bakalım derseniz buradaki tüm takipçiler, uzmanlar şunu der: Türkiye’de yapılan COP 31’de fosil yakıtlar gündemi rafa kaldırıldı. Bu da bu COP’un başarısız olması anlamına gelir.”
COP31’in başlamasından birkaç gün önce Anadolu Ajansı’na kapsamlı bir röportaj veren Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İklim Değişikliği Başkanı Prof. Dr. Halil Hasar ise konuya değinmiş ve “Bilimin ortaya koyduğu aciliyeti mevcut taahhütler ve sahadaki çözümlerle birleştiren, kısa, dengeli ve uygulama odaklı bir Başkanlık Çerçeve Kararı bekliyoruz. Bu karar müzakereleri tekrarlamayacak, taraflara tek bir yol dayatmayacak, tarafların görüş ve sahiplenmesiyle şekillenecek” yorumunda bulunmuştu.
Ancak Hasar’ın açıklamalarında geçen “müzakereleri tekrarlamayacak” ayrıntısı tam da Ümit Şahin’in fosil yakıtlarla ilgili endişesine kapı mı aralıyor bunu tüm dünya yakın zaman içinde öğrenecek.
