Peru Amazonlar’ında yerli halka günde 2 sterlinlik bir nakit desteği verilen ve 2 yıldır devam eden proje, yağmur ormanlarının korunmasına katkı sundu. Araştırmya göre temel gelir programına katılanların yaklaşık %90’ı çevreye faydalı uygulamaları benimsedi…
Yeni bir araştırmaya göre, Peru Amazonları’nda yaşayan yerli halklara koşulsuz temel gelir sağlamayı amaçlayan öncü bir proje yağmur ormanlarının korunmasına katkıda bulundu. İngiltere’de eğitim veren Bath Üniversitesi tarafından yürütülen bu analiz, küresel önem taşıyan ekosistemleri koruyan topluluklara doğrudan ödeme yapılmasının rolüne ilişkin giderek büyüyen tartışmalara katkı sağlamayı amaçlıyor.
İngiltere merkezli Cool Earth adlı yardım kuruluşunun yürüttüğü iki yıllık pilot proje kapsamında, Peru’nun Aşaninka bölgesindeki üç toplulukta yaşayan 211 kişiye, her biri 1.032 Peru solu tutarında nakit ödeme yapıldı. Bu miktar, harcamalarda herhangi bir kısıtlama olmaksızın kullanılmak üzere, günlük yaklaşık 2 sterline karşılık geliyordu.
Araştırmacılar, deneme süresince katılımcıların yaklaşık %90’ının toplu ağaçlandırma, kritik su kaynaklarının iyileştirilmesi ve orman yangınlarına yol açan yakma faaliyetlerinin azaltılması gibi çevreye faydalı uygulamaları benimsediğini tespit etti.
Araştırmada ayrıca, ormanlık alanlarda yaşayan halkları zaman zaman ağaç kesmeye veya çevre suçlarına yöneltebilen gıda güvencesizliğinin azaldığı da gözlemlendi. Besleyici gıdaya ulaşmakta zorlanan hanelerin oranı %73’ten %26’ya geriledi.
Bir diğer önemli sonuç ise bölgede yaşanan göçün azalması oldu. İş bulmak amacıyla yaşadıkları yerlerden ayrılmak zorunda kalan katılımcıların oranı %43’ten %18’e düştü. Araştırmacılar, projenin daha fazla insanın yaşadığı bölgede kalmasına ve ormanları korumasına olanak sağladığını belirtti.
Etik Doğa Koruma Yaklaşımına Katkıda Bulunuyor
Raporun ortak yazarlarından Dr. Nick Langridge, “Bulgular, toplulukların daha fazla güvenceye ve özerkliğe sahip olduklarında, bağlı oldukları ekosistemleri daha iyi koruyabildiklerini gösteriyor” dedi.
Amazonların ve karbon tutan, biyoçeşitliliğe ev sahipliği yapan ve gezegene hayati ekolojik hizmetler sağlayan diğer önemli bazı bölgelerin korunmasında yerli halkların üstlendiği rolün önemi giderek daha fazla kabul görüyor. Ancak yerli halkların yaşadıkları topraklar, madencilerin, ağaç kesenlerin, çiftçilerin ve arazi gaspçılarının tehdidi altındayken bu rolü sürdürmek giderek zorlaşıyor. Ekonomik açıdan çoğu zaman yoksul olan bu toplulukların gençleri de internetle daha fazla tanışıyor veya geçim kaynaklarının daha fazla olduğu kentlere gitmeye özendiriliyor.
Yerli halkların doğayı koruma faaliyetlerinin nasıl sürdürüleceği, teşvik edileceği ve ödüllendirileceği, uluslararası yardım ve çevre camialarında yoğun biçimde tartışılan konular arasında yer alıyor. Yeni araştırmanın yazarları, yerel kadın gruplarıyla birlikte tasarlanan projenin, Amazonlar’daki bir yerli topluluğa koşulsuz temel gelir sağlayan ilk proje olduğuna dikkat çekiyor.
Araştırmanın başyazarı Dr. Neil Howard ise projenin sonuçları hakkında şunları söyledi:
“Bütün bunlar etik doğa koruma yaklaşımına katkıda bulunuyor. Toprakları sömürme veya terk etme yönündeki teşvikler azalıyor. Bu projede insanlar ise sömürgeci bir doğa koruma anlayışının ve yerli halklara yönelik politikaların tarihiyle keskin bir tezat oluşturacak biçimde, saygı ve onur gözetilerek merkeze alınıyor.”
Projenin etkisini artırmak amacıyla, toplulukların öncülüğünde yürütülen finans, doğa koruma ve iklim değişikliği eğitimlerini içeren, gönüllülük esasına dayalı tamamlayıcı bir “artı nakit” programı da uygulandı.
Daha Büyük Ölçekli Projelere İhtiyaç Var
Bununla birlikte, bazı akademisyenler nakit transferlerinin çevresel etkileri konusunda daha temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Başka bölgelerde yapılan benzer araştırmalara göre, insanların sağlanan ek geliri tarımsal faaliyetlerini genişletmek için kullanması nedeniyle ormansızlaşma artabiliyor.
Amazonlar’ın bazı bölgelerinde nakit yardımlar motosiklet ve otomobil satın almak için kullanılıyor ve bu da yeni yollara olan talebi artırıyor. Ayrıca, nakit yardımları almak için kentlere giden yerli toplulukların uyuşturuculara daha fazla maruz kalabildiğine ilişkin bildirimler de bulunuyor.
Yeni raporun yazarları, koşulsuz temel gelirin ekolojik etkileri hakkında daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç olduğunu kabul ediyor. İki yıl süren çalışma küçük ölçekliydi ve 1235 dönümün biraz üzerindeki bir ormanlık alanı kapsıyordu. Araştırmacılar bitki örtüsünde veya toprak kalitesinde meydana gelen değişimleri ölçmediği gibi, toplulukların davranışlarını etkilemiş olabilecek diğer bağımsız projelerin etkilerini de hesaba katmadı.
