Kanada ve ABD’yi mercek altına alan yeni bir analiz, her iki ülkenin de iklim politikalarının oldukça yetersiz bir hal aldığını ortaya koyuyor. Analiz ABD’nin iklim performansını “Kritik Derecede Yetersiz”, Kanada’nınki ise “Son Derece Yetersiz” olarak değerlendiriyor.
Kanada ve ABD hükümetlerinin iklim politikalarını geri çekmesi üzerine yapılan yeni bir analiz her iki ülkenin iklim performanslarını yetersiz olarak değerlendirdi. Söz konusu analiz ülkelerin iklim taahhütlerini ve sera gazı emisyonlarını bilimsel verilere göre değerlendiren, bağımsız bir uluslararası araştırma kuruluşu olan İklim Eylem Takipçisi’nden (Climate Action Tracker – CAT) geldi.
Çalışmada ABD’nin iklim performansı “Kritik Derecede Yetersiz”, Kanada’nınki ise “Son Derece Yetersiz” olarak değerlendiriliyor. Trump yönetimi, iklim değişikliğini azaltmaya yönelik önlemleri benzeri görülmemiş bir ölçekte ortadan kaldırmayı sürdürürken, Kanada Başbakanı Mark Carney, ülkesinin mevcut planı doğrultusunda 2030 ve 2035 hedeflerini tutturamayacağını kabul ediyor. Kanada’nın genel değerlendirmesi “Son Derece Yetersiz” olarak kalırken CAT, ülkenin Politikalar ve Eylemler alt kategorisindeki notunu “Kritik Derecede Yetersiz” seviyesine düşürdü.
CAT’nin ortak kuruluşu NewClimate Institute’ün ABD ülke analizinden sorumlu ismi Finn Hossfeld son durum hakkında şu yorumda bulundu:
“Trump yönetimi, İklim Eylem Takipçisi’nin bugüne kadar analiz ettiği iklim değişikliğini azaltmaya yönelik hedeflerin, politikaların ve finansmanın en saldırgan, kapsamlı ve sonuçları en ağır geri çekilme sürecini giderek daha da ileri taşıyor.”
CAT, Kanada’da ise iki yıl önce yürürlüğe konulan ve planlanan politikaların 2030 yılına kadar emisyonları 2005 seviyelerinin %30 altına indireceğini öngörmüştü. Ancak bu politikaların birçoğunun artık kaldırılmış veya zayıflatılmış olması nedeniyle, planlanan politikaların emisyonları yalnızca %14 oranında azaltabileceği tahmin ediliyor. Bu oran, önceki öngörünün yarısından bile daha düşük.
Kanada Büyük Bir Gerileme İçinde
CAT’nin ortak kuruluşlarından Climate Analytics’in CEO’su Bill Hare ise Başbakan Carney’nin iklim politikalarını fosil yakıt sanayisi lehine geri çekmesinin kendilerini şaşırttığını belirterek şunları söyledi:
“Carney’nin iklim politikalarında yarattığı bu yıkım, Trump’ınki kadar ağır olmasa da ülke rekor düzeyde orman yangınları ve diğer yıkıcı iklim etkileriyle karşı karşıyayken hızla aynı yönde ilerliyor. Bu değerlendirmeye dayanarak, Avrupa Birliği’nin Kanada ile daha yakın iş birliği kurarken kendi iklim politikalarını zayıflatacak sonuçlardan kaçınmak için dikkatli olması gerekiyor.”
Carney hükümeti, önceki liberal hükümet tarafından uygulamaya konulan ve yürürlüğe sokulan çok sayıda iklim politikasını ortadan kaldırdı veya zayıflattı. Örneğin tüketicilere uygulanan karbon fiyatlandırmasını kaldırıldı. Petrol ve gaz sektörünün emisyonlarına yönelik planlanan üst sınır iptal edilirken, Elektrikli Araçların Piyasaya Sunulabilirlik Standardı yürürlükten kaldırıldı.
Bir yandan da sanayi sektöründeki karbon fiyatlandırmasının ilerleme planı zayıflatıldı ve İki Milyar Ağaç adlı ormanlaştırma programı planlanandan önce sonlandırıldı. Yanı sıra petrol ve gaz üretiminin üst aşamalarındaki metan emisyonlarına ilişkin düzenlemeler ve temiz elektrik düzenlemeleri de dâhil olmak üzere, federal hükümet ile eyaletler arasında iklim politikalarına yönelik uzlaşmalar ve muafiyetler getirildi.
ABD Yönetimi Birçok Yasayı İptal Etti
Trump yönetiminin yönlendirmesiyle ABD hükümeti de, iklim politikalarını tersine çevirmeye ve yürürlükten kaldırmaya yönelik kapsamlı bir dizi adım atıyor. 2009 tarihli Tehlike Tespiti kararı iptal edilerek, federal hükümetin emisyonları düzenlemesinin hukuki dayanağı ortadan kaldırılmış oldu ve tüm yeni araçlara yönelik emisyon standartlarını yürürlükten kaldırıldı.
Trump yönetimi, fosil yakıtla çalışan elektrik santrallarına yönelik emisyon standartlarını da kaldırdı. Bu adım, yapay zekâ veri merkezlerinin hızla büyümesiyle elektrik talebinin benzeri görülmemiş ölçüde arttığı ve bu talebin önemli bir bölümünün yeni fosil yakıtlı elektrik üretim tesisleriyle karşılanacağı bir dönemde atıldı. Ayrıca ABD’de petrol ve gaz üretimi 2025’te rekor seviyelere ulaştı. ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşın ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının ABD’den fosil yakıt ihracatına yönelik talebi artırmasıyla, fosil yakıt üretimin 2026’da daha da yükselmesi bekleniyor.
ABD yeni gazla çalışan elektrik santrallarına en fazla onay veren ülke haline geldi. Trump yönetimi, Paris Anlaşması’ndan ayrılarak ABD’nin 2030, 2035 ve 2050 iklim hedeflerini geçersiz kıldı ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nden (UNFCCC) çekilme sürecini başlattı. Yanı sıra Uluslararası Enerji Ajansı, Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası üzerinde baskı kurarak yenilenebilir enerji yerine fosil yakıtlara öncelik verilmesini sağlamaya çalıştı.
Bununla da yetinilmedi, 2025 tarihli Tek Büyük Güzel Yasa (One Big Beautiful Bill Act – OBBB) yasası yürürlüğe sokuldu. Bu yasa, 2022 tarihli Enflasyonu Düşürme Yasası (Inflation Reduction Act – IRA) ile genişletilen temiz enerji ve temiz teknoloji teşviklerini federal düzeyde ortadan kaldırdı.
Ülke çapında yenilenebilir enerji kapasitesine yapılan yeni ilavelerin 2030 sonrasında önceki tahminlerin yaklaşık %80 altında kalabileceği öngörülürken, elektrikli araçların ise 2030 yılında yeni araç satışlarındaki payının önceki tahminlere kıyasla %40–60 daha düşük olması bekleniyor.
ABD’deki eyalet yönetimleri ve diğer ilerici aktörler ise Kasım ayındaki ara seçimlerin ardından siyasi rüzgârın yön değiştireceğini umut ediyor ve Antalya’da düzenlenecek yaklaşan COP toplantısında seslerini duyurmak için hazırlık yapıyorlar.
