Yeni yayımlanan bir araştırma, aşırı iklim olaylarının hem gıda enflasyonunu hem de genel enflasyonu nasıl artırdığını ortaya koydu. Bilim insanlarına göre, fosil yakıt bağımlılığının ve aşırı hava olaylarının yol açtığı yıkımın tetiklediği iklim enflasyonu, günlük yaşam maliyetlerinde kalıcı bir artışı temsil ediyor.
İklim değişikliği ile birlikte sıklığı, süresi ve şiddeti artan kuraklık olayları, sıcak dalgaları, seller, orman yangınları ve fırtınalar gibi aşırı iklim olayları; dünya çapında gıda güvencesini tehdit ediyor. Zero Carbon Analytics (ZCA) araştırma grubunun yeni yayınlanan çalışması, aşırı iklim olaylarının hem gıda enflasyonunu hem de genel enflasyonu nasıl artırdığını ortaya koyuyor.
2025’te yayınlanan bilimsel bir çalışma, 2022-2024 yılları arasında 18 ülkede yaşanan 16 gıda fiyatı artış vakasını incelemişti. ZCA’nın yeni çalışmasında ise aynı yöntem kullanılarak 2024-2026 arasında yaşanan 12 vaka analiz edildi. Analiz aynı zamanda 28 vakanın tamamını kapsayan interaktif bir harita içeriyor.
Çalışmaya göre, 2026 yazında yaşanan sıcak hava dalgası nedeniyle Fransa’da mısır, kabak, domates ve yeşil fasulye fiyatları %16 ila %32 oranında yükseldi. ABD’de 2026’nın Ocak ayının soğuk geçmesi nedeniyle domates fiyatları ise %40 arttı. Görece daha eski örnekler de aşırı hava olayları ve gıda fiyatları arasındaki ilişkiyi gösteriyor. Örneğin 2024 Şubat ayında Fildişi Sahili ve Gana’da yaşanan sıcak hava dalgasının ardından kakao fiyatları %280 arttı. Brezilya’da2023 yılında yaşanan kuraklığın ardından Arabica kahve fiyatları %55 yükseldi. Etiyopya’da 2022 yılında yaşanan kuraklığın ardından genel gıda fiyatları %40 arttı.
Dünya Gıda Programı, devam eden “süper” El Niño olayı nedeniyle 2027 sonuna kadar özellikle Orta Amerika’da ve Güney Afrika’da en az 49 milyon kişinin akut gıda güvencesizliği yaşayacağını tahmin ediyor. Goldman Sachs uzmanlarına göre küresel gıda emtia fiyatları %15,8 oranında yükselebilir; 2028 sonuna kadar hanehalkı bütçelerini zorlamaya devam edebilir.
Benzeri görülmemiş bir iklim değişikliği sırasında yaşandıkları için iklim şoklarının yarattığı riskin gerçek boyutlarını tahmin etmek kolay değil. Ancak 1961’den bu yana küresel tarımsal verimlilik artışını %21 oranında azalttığı hesaplanıyor. Latin Amerika ve Afrika gibi daha sıcak bölgelerde bu oranın %26-34 arasında olduğu tahmin ediliyor.
ZCA Analizi’nin başyazarı Dr. Joanne Bentley-McKune, iklim enflasyonunun giderek artan mali baskısının, karbonsuzlaşma tamamlanana ve yapısal uyum sağlanana kadar devam edeceği uyarısında bulundu. Bentley-McKune, “Fosil yakıt bağımlılığının ve aşırı hava olaylarının yol açtığı yıkımın tetiklediği iklim enflasyonu, günlük yaşam maliyetlerinde kalıcı bir artışı temsil eder ve dünya çapında hane halkı bütçelerini zorlayan kalıcı bir enflasyonu beraberinde getirir” dedi.
