Yeni bir çalışmaya göre, küresel emisyonlar net sıfıra indirilse bile, yoksul ülkeler bunun sağladığı faydalardan en son yararlanacak kesimler arasında yer alacak.
Yeni bir araştırma, iklim krizinin dünyadaki en yoksul insanlar —özellikle de tropikal bölgelerde yaşayanlar— üzerindeki eşitsiz etkisini göz önüne seriyor. Araştırmaya göre, küresel seragazı emisyonları net sıfıra indirilse bile, bunun sağladığı faydaları en son hissedecek kesimler arasında yine yoksul nüfus yer alacak.
Tropikal bölgelerdeki sıcaklıklar, tarihsel aralıklarına kıyasla, Avrupa ve Kuzey Amerika’daki daha varlıklı ülkeler de dahil olmak üzere yüksek enlemlere göre çok daha belirgin bir artış gösterdi.
Avustralyalı iklim bilimcilerden oluşan bir ekip, küresel emisyonların tarihi 2015 Paris Anlaşması’nın hedefi olan net sıfıra ulaşması durumunda dahi eşitsizliğin ortadan kalkmayacağını ve “net negatif emisyon” planı kapsamında karbondioksit atmosferden geri çekilse bile “bu durumun tersine dönmeye başlamasının onlarca yıl alabileceğini” ortaya koydu.
Bu araştırma, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin (BM Mülteci Örgütü) iklim krizinin insanların “vatansız kalma riskini” nasıl artırdığını ortaya koyan bir rapor ile eş zamanlı yayımlandı.
Environmental Research Letters dergisinde yayımlanan iklim eşitsizliği araştırması ise, Melbourne Üniversitesi’nden Dr. Andrew King ve meslektaşlarının liderliğinde yürütüldü. Araştırmacılar, küresel emisyonların net sıfıra ulaşması durumunda olası sıcaklık değişimlerine ilişkin üç ayrı bilgisayar modelleme deneyini inceledi ve elde edilen sonuçları ülkelerin gayrisafi yurtiçi hasılalarıyla (GSYİH) eşleştirdi.
“Net sıfıra yakın bir yol izlersek, günümüzdeki ısınmada gördüğümüz bu eşitsizlik süresiz olarak devam eder,” diyen King, şunları ekledi: “Soruna daha fazla neden olan daha varlıklı ülkeler, net sıfırın ötesinde bile en çok risk altında kalanlar değil. Isınmaya neden olmayan bölgeler, en fazla ısınmayı yaşayan bölgelerdir.”
King, gezegenin ekvatora daha yakın bölgelerinde yoğunlaşma eğilimi gösteren en yoksul alanlarının kaderinin, dünya net sıfıra ulaşmadan önce ne kadar seragazı salınacağına bağlı olacağını belirtti.
“Net sıfıra ulaşsak bile atmosfere yine de muazzam miktarda karbon salmış olacağız ve bunun etkileri yüzyıllar boyunca devam edecek. Bütün bu hasarı kolayca geri alamayız,” diyen King, şöyle devam etti: “Net sıfıra daha erken ulaşmak, net sıfır sonrasında bu uzun vadeli ısınmayla karşılaşma olasılığımızı azaltır. Bu eşitsizliği sınırlamak için net sıfıra daha kısa sürede ulaşmamız gerekiyor.”
King, bazı mercan kayalıkları gibi tropikal ekosistemlerin çoğunlukla yüksek enlemlerdeki ekosistemlere kıyasla daha dar bir sıcaklık aralığında var olacak şekilde geliştiğini ve dünya emisyonları azalttıkça bu ekosistemlerin uzun süre ağır şekilde etkilenmeye devam edeceğini belirtti.
BM Mülteci Örgütü tarafından hazırlatılan ayrı bir raporda, ülkelere, aşırı iklim hasarıyla karşı karşıya olan devletlerin “devlet olma niteliğinin devamlılığını” destekleme çağrısında bulunuldu. Raporda, risk altındaki bu kesimler arasında yükselen deniz seviyeleri nedeniyle toprak kaybeden Pasifik adalarının da yer aldığı belirtildi.
Örgüt, yaklaşık 4,5 milyon kişinin “vatansız” olduğunu tahmin etse de, “vatansız kişilerin”, “resmî istatistiklerde görünmez” olması nedeniyle bu sayının muhtemelen çok daha yüksek olduğunu kabul ettiğini belirtti.
Raporda, iklim krizinin yangın, sel ve deniz seviyesinin yükselmesi gibi iklim kaynaklı afetlerin ardından yaşanan zorunlu göçler nedeniyle daha fazla insanın “vatansız kalması riskini” doğurduğu belirtildi.
Raporun ortak yazarlarından Melbourne Üniversitesi’nden Radha Govil, iklim değişikliğinden en çok etkilenen bölgeler ile vatansızlık arasında bir korelasyon olduğunu belirtti.
Raporda, ülkelere vatandaşlık kayıtlarını dijitalleştirmeleri için yardım edilmesi ve bir felaketin ardından ebeveynsiz kalan çocuklara vatandaşlık hakkı tanınmasını sağlayacak adımların atılması tavsiye edildi.
Raporda, annelere kendi uyruklarını çocuklarına geçirme konusunda babalarla aynı haklar verilmediği takdirde çocuklara yönelik risklerin arttığı belirtildi.
Govil, “Ortaya koyduğumuz tavsiyeler kesinlikle uygulanabilir nitelikte. Bu adımlar, vatansızlık riskini ortadan kaldırabilir ve bu sorunun önüne geçilmesini sağlayabilir” dedi.
