Bu yaz Avrupa’nın çoğu bölgesini etkisi altına alan aşırı sıcak hava dalgalarının en az ilave 35 bin kişinin ölümüne neden olduğu tahmin ediliyor. Üstelik bu sayı kıtanın yalnızca yaklaşık olarak yarısından elde edilirken, Ağustos ayı sonu itibariyle gelecek verilerle aşırı sıcaklara bağlı ölümlerin daha da artması bekleniyor…
Avrupa’nın bu yaz art arda yaşadığı ve rekor kıran dört sıcak hava dalgası sırasında, kıtanın yalnızca yarısından biraz fazlasını içeren ve henüz tamamlanmamış verilere göre, normal koşullarda beklenenden en az ilave 35 bin kişi daha fazla hayatını kaybetti.
Almanya, Fransa ve İspanya’da, yalnızca şimdiye kadarki geçici ulusal verilere göre fazladan ölüm sayısı 25 bini aşmış durumda. Uzmanlar, Ağustos ayına ilişkin veriler de birleştirildiğinde can kaybı bilançosunun önemli ölçüde artacağını belirtiyor.
Mayıs ayından bu yana Batı Avrupa’yı art arda etkileyen sıcak hava dalgaları, yüzlerce meteoroloji istasyonunda tüm zamanların sıcaklık rekorlarının kırılmasına yol açtı. Fransa ise ülke genelindeki ortalama sıcaklık açısından kayıtlardaki en sıcak gününü yaşadı. Almanya’da ise Haziran ayının sonlarında üst üste üç gün boyunca sıcaklık rekorları kırıldı; 46 meteoroloji istasyonunda sıcaklık 40 derecenin üzerine çıktı. İspanya’da de sıcaklıklar uzun süre 42 derecenin üzerinde seyretti. Bilim insanları, insan faaliyetlerinden kaynaklanan küresel ısınmanın bu tür aşırı sıcaklık olaylarını daha sık ve daha şiddetli hale getirdiğini söylüyor.
En yüksek can kaybı ise Almanya’da yaşandı. Ülkeden geçen hafta sonlarına doğru, 6 Nisan-9 Ağustos tarihleri arasında yaklaşık 14 bin kişinin sıcaklığa bağlı nedenlerle hayatını kaybettiğini açıkladı. Kamu sağlığı kurumu Robert Koch Enstitüsü, yalnızca 22-28 Haziran haftasında 9 bin 600 kişinin yaşamını yitirdiğini bildirdi.
AB genelinde 2008’den bu yana sistematik olarak derlenen aşırı ölüm oranı verileri, daha yüksek oranda ek ölümün kaydedildiği tek yaz haftasının, Covid-19’un hâlâ etkili olduğu Temmuz 2022’deki bir hafta kadar etkili olduğunu gösteriyor.
Ağustos Ayı Verileri Henüz Eklenmedi
Bu yaz, Almanya’da kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana sıcaklığa bağlı ölümler açısından açık ara en kötü yaz oldu. AB’nin en kalabalık ülkesinde daha önceki en yüksek sayı, 2018’de kaydedilen 8bin 900 ölümdü. Robert Koch Enstitüsü, normal yazlarda sıcaklığa bağlı ölümlerin çoğu zaman 2 binin altında kaldığını belirtti.
İspanya’daki Carlos III Sağlık Enstitüsü’nün ölüm oranlarını izleme sisteminden elde edilen verilere göre, mayıs ayından bu haftaya kadar İspanya’da 4 bin 947 ölüm sıcaklığa bağlanabiliyor. Bu da 2026’yı İspanya’da sıcaklığa bağlı ölümler açısından kayıtlardaki en kötü yıl haline getiriyor. Önceki rekor ise 2022’de kaydedilen 4 bin 520 ölümdü.
Farklı ülkeler verileri farklı yöntemlerle hesaplıyor ve sunuyor. İspanya ve Almanya, sıcaklığa bağlı tahmini ölümleri gerçek zamanlı olarak modelleyerek, günlük sıcaklıkları ve ölüm oranlarını karşılaştırıyor ve sıcaklığa atfedilebilecek ölüm sayısını hesaplıyor.
Çoğu durumda aşırı sıcak, solunum veya kalp-damar hastalıkları gibi mevcut sağlık sorunlarını ağırlaştırıyor ve kişi kalp krizi, felç veya böbrek yetmezliği gibi nedenlerle hayatını kaybediyor. Kesin olarak hangi ölümlerin sıcaklığa atfedileceğinin belirlenmesi ise haftalar hatta aylar sürebiliyor. Üstelik birçok ülke Ağustos ayının ilk günlerine ilişkin verileri bile henüz yayımlamadı. Almanya’nın eski Sağlık Bakanı Karl Lauterbach, geçen hafta yaptığı açıklamada, şimdiye kadar yayımlanan rakamların muhtemelen gerçek ölüm sayısının altında kaldığını söyledi.
Son 20 Yılda Ölümler %30 Arttı
Sıcaklıklar Fransa’da da canlar aldı. Fransa’nın ulusal sağlık kurumu, geçen hafta yaptığı açıklamada, Mayıs ayı sonlarından 22 Temmuz’a kadar “tüm nedenlere bağlı” aşırı ölüm sayısının 7 bin 300 olduğunu bildirdi. Ağustos ayına ilişkin rakamlar henüz mevcut değildi. Kurum ayrıca ilk verilerin elektronik ölüm belgelerine dayandığını ve bu belgelerin toplam ölümlerin yalnızca %80’ini kapsadığını belirtti.
Modellemelere göre yalnızca 22-28 Haziran tarihleri arasında İtalya’da normalden 2 bin 700 kişi daha fazla hayatını kaybetti. Epidemiyologlar, resmi kayıtlar tamamlandığında ülkenin sıcaklığa atfedilen toplam ölüm sayısının muhtemelen 5 bin ile 8 bin arasında olacağını belirtiyor.
Aşırı ölüm sayılarını açıklayan diğer Avrupa ülkeleri arasında Birleşik Krallık da bulunuyor. Ülkenin sağlık güvenliği kurumu, Temmuz ayında yaptığı açıklamada, kendi modellemelerine göre Mayıs ve Haziran aylarındaki sıcak hava dalgalarının İngiltere’de 2 bin 877 sıcaklığa bağlı ölüme yol açmış olabileceğini bildirdi.
Dünya Sağlık Örgütü, Mayıs ayında yaptığı açıklamada, Avrupa bölgesinde sıcaklığa bağlı ölümlerin son 20 yılda %30’dan fazla arttığını ve iklim krizinin etkileri ile nüfusun yaşlanması nedeniyle bu sayının önümüzdeki dönemde önemli ölçüde yükselmesinin beklendiğini belirtmişti.
