Yaşlı yetişkinler, sanayi öncesi döneme kıyasla yalnızca 1,5 derecelik küresel ısınmada bile sağlığa zararlı ısı stresine maruz kalabilecekler. Yeni bir çalışma aşırı sıcaklıkların özellikle 60 yaş ve üzerindekiler için daha önce sanılandan çok daha tehlikeli olduğuna dikkat çekiyor.
Yeni bir araştırma, 60 yaş ve üzeri insanların, daha önce düşünülenden çok daha düşük sıcaklıklarda bile ısıya maruz kaldıklarında sağlıklarının tehlikeye girebildiğini ortaya koydu.
Dünya ısınmaya devam ettikçe, giderek daha sık ve uzun süreli aşırı sıcaklık dönemlerinin küresel ölçekte en ağır etkileri yaşlı yetişkinler üzerinde görülecek. Gezegen sağlığı, iklim değişikliği, çevre ve insan sağlığının kesişimine odaklanan, hakemli ve açık erişimli uluslararası bir bilimsel dergi olan The Lancet Planetary Health’de yayımlanan araştırmayı, Kaliforniya’daki Stanford Üniversitesi’nden sağlık alanında çalışan akademisyenlerin öncülüğünde bir ekip gerçekleştirdi.
Araştırmacılar, “Sonuçlarımız, yaşa göre farklılaşan kırılganlığın dikkate alınması durumunda, tolere edilemez sıcaklıkların çok daha geniş ölçekte ve daha uzun süreler boyunca yaşanacağını ve daha önce düşünülenden çok daha fazla insanı etkileyeceğini gösteriyor” dedi.
Yaşlı yetişkinlerin çok yüksek sıcaklıkların etkilerine karşı daha savunmasız olduğu biliniyor. Daha az terliyorlar, sıcak havalarda kalpleri daha fazla çalışıyor ve kan damarları daha az genişleyebildiği için vücutlarını serin tutma kapasiteleri sınırlanıyor. Bununla birlikte, önceki araştırmalar 15-39 yaş arasındaki gençler, 40-59 yaş arasındaki orta yaşlı yetişkinler ve 60 yaş ve üzerindeki yaşlı yetişkinlerin karşı karşıya olduğu farklı riskleri yeterince ortaya koymamıştı. Bunun nedeni, vücudun ısı dengesini koruyamadığı sıcaklık eşiklerinin gençler için doğru biçimde belirlenmiş olmasına rağmen tüm yaş gruplarına uygulanmasıydı. Bu yaklaşım, örneğin yaşlı insanların kalp krizi geçirme riskinin daha yüksek olması gibi durumları göz ardı ediyordu.
Telafi Edilemeyen Isı Stresi Tüm Yaş Gruplarını Etkileyecek
Dünya genelinde 60 yaş ve üzerindeki insanların sayısının 2050 yılına kadar iki katına çıkarak 2,1 milyara ulaşmasının bekleniyor. Özellikle Hindistan ve Pakistan gibi düşük ve orta gelirli ülkelerde bu yaş grubundan daha fazla insanın sıcaklığa bağlı sağlık sorunları yaşaması anlamına geliyor.
Araştırmada, vücudun kendini soğutma kapasitesinin yetersiz kaldığı durumu ifade eden telafi edilemeyen ısı stresinin küresel ısınmayla beraber tüm yaş gruplarında daha yaygın hale geleceğine dikkat çekiliyor. Yaşlı yetişkinlerin ise genç yetişkinlere kıyasla çok daha sık ve geniş bir coğrafi alana yayılan telafi edilemeyen bir ısı stresiyle karşı karşıya kalacağı öngörülüyor.
Birleşik Krallık Sağlık Güvenliği Ajansı da kısa süre önce, İngiltere’nin bazı bölgelerinde beş sıcak hava dalgasının yaşandığı 2026 yılında yüksek sıcaklıkların ülkede şimdiye kadarki en yüksek yıllık sıcaklığa bağlı ölüm sayısının kaydedilmesine yol açabileceği uyarısında bulundu. Mayıs ayında yaşanan dört günlük sıcak hava dalgası ile haziran ayındaki sekiz günlük sıcak hava dalgası birlikte 2877 fazladan ölüme neden oldu. Bu sayı, 2025 yazında kaydedilen 1504 ölümün neredeyse iki katına ulaştı.
“Önümüzdeki Yıllarda Giderek Büyüyen Bir Tehdit Haline Gelecek”
Swansea Üniversitesinde sıcaklığın insan sağlığı üzerindeki etkileri ve bunun yol açtığı eşitsizlikler konusunda uzman olan Dr. Simon Williams, son araştırmanın önemine dikkat çekerek şunları söyledi: “Bu son derece önemli bir çalışma. Bulgular, sıcak hava dalgalarının ve aşırı sıcaklık maruziyetinin önümüzdeki yıllarda insan sağlığı açısından giderek büyüyen bir tehdit haline geleceğini gösteriyor. Özellikle de sıcak hava dalgalarının sağlık üzerindeki etkilerinin eşit olmadığını ve yaşlı yetişkinlerin özellikle savunmasız olduğunu ortaya koyuyor.”
Williams, araştırmanın yaşlı yetişkinlerin, sanayi öncesi döneme kıyasla yalnızca 1,5 derecelik küresel ısınma seviyesinde bile zararlı ve potansiyel olarak ölümcül ısı stresine maruz kalma riski taşıdığını ifade ederek, genç yetişkinler için ise bu seviyenin yaklaşık 4 derece olduğunu gösterdiğini belirtti.
Araştırmaya göre, küresel sıcaklıktaki her 1 derecelik ek artış, her yıl yaklaşık 1 milyon kişiyi en az 180 saatlik telafi edilemeyen ısı stresi maruziyetine sokuyor. Bu yük ise orantısız biçimde yaşlı yetişkinlerin üzerine düşüyor.
Araştırmacılar, sıcaklık artışının devam etmesi halinde tropikal ve subtropikal bölgelerin bazı kesimlerinin, özellikle yaşlı insanlar açısından, yaşanamaz hale gelebileceğini belirtiyor.
