Çevre, Şehi̇rci̇li̇k ve İkli̇m Deği̇şi̇kli̇ği̇ Bakanlığı ve Çelikler Holding, Afşin-Elbistan A Termik Santralı’na yapılması planlanan ek ünitelerin ÇED olumlu raporunun iptaline birkaç gün arayla ayrı ayrı itiraz etti. Bakanlığın itiraz dilekçesinde COP31 Başkanlığının logosu yer aldı.
Kahramanmaraş’taki Afşin-Elbistan A Termik Santralı’na yapılması planlanan iki yeni ek ünite için verilen Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu raporuna karşı hazırlanan iki bilirkişi raporu da ÇED raporunun uygunsuzluğuna işaret etmişti. Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi de Temmuz ayında açıkladığı kararında Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) olumlu kararını iptal etmişti.
Çevre, Şehi̇rci̇li̇k ve İkli̇m Deği̇şi̇kli̇ği̇ Bakanlığı, iptal kararının yürütmesinin durdurulması istemini de içeren temyiz dilekçesinde, kararın bilirkişi raporlarına yönelik kendi itirazları incelenmeksizin verildiğini öne sürdü. Oysa mahkeme, tarafların ilk bilirkişi raporuna itirazları üzerine aynı heyetten ek rapor almış; 4 Şubat 2026 tarihli ek rapor da ilk rapordaki tespitleri yinelemişti. Bakanlık dilekçesinde ek ünite projesini “kamunun üzerindeki yatırım yükünü azaltmayı, enerji arz güvenliğini gerçekleştirmeyi sağlayacak bir işletme” olarak tanımladı. COP31 Başkanlığı logosunun yer aldığı dilekçede şu ifadeler yer aldı:
“Ekonomik, çevreci ve güvenli kaynaklardan enerji temin etmek; artan enerji talebini karşılayacak şekilde yatırımları teşvik etmeyi hedeflenen enerji politikalarının, sürdürülebilir kalkınma anlayışı içerisinde, çevre-enerji ilişkisinde iyi bir koruma-kullanma dengesinin kurulmasıyla gerçekleşir. Bu denge de çevresel etki değerlendirmesi sürecinde yer alan idari ve teknik usul ve esasları düzenleyen yönetmeliklerin uygulanmasıyla sağlanmaktadır. Söz konusu projenin çevreye olabilecek olumsuz etkileri de alınacak önlemlerle birlikte ÇED sürecinde detaylı olarak irdelenmiştir.”
Oysa 13 Temmuz’da, santralın halen çalışan 4. ünitesinin çevre izni ve lisans belgesinin iptali istemiyle açılan bir başka dava dosyasına sunulan bilirkişi raporu açıklanmıştı. Rapor, tesisin hava emisyonu yönünden Çevre İzin ve Lisans Belgesi’nin asgari teknik şartlarını dahi karşılamadığını, bu yetersizliklerin “yapısal ve sürekli” nitelik taşıdığını, alınan önlemlerin ise ülke ve dünya standartlarına göre “yetersiz ve elverişsiz” kaldığını ortaya koymuştu.
“Tutarsızlıklar COP’u Paradigması Devam Ediyor”
Çelikler Holding’e bağlı Afşin Elbistan Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş de Bakanlıkla benzer şekilde bilirkişi raporlarının “varsayıma dayalı objektif ve teknik kriterlerden uzak” olduğunu, “itirazları dikkate alınmadan eksik ve hatalı hüküm verildiğini” iddia etti. Oysa 4. üniteye ilişkin bilirkişi tespitleri varsayıma değil, yerinde keşfe ve tesisin kendi Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemi (SEÖS) verilerine dayanıyor.
Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanyaları Sorumlusu Emel Türker Alpay, COP31 Başkanlığı logosuyla hakkında olumsuz bilirkişi raporları olan kömürlü termik santralde ısrar etmenin çelişkili olduğuna dikkat çekti:
“Türkiye bu yıl COP31 İklim Zirvesi’nin başkanı ve ev sahibi. COP31 Başkanı Murat Kurum sıklıkla bunun bir ‘uygulama COP’u’ olacağını vurguluyor. Bu, COP28’de alınan ‘fosil yakıtlardan uzaklaşma’ mutabakatının da uygulanmasına yönelik adımların atılması anlamına gelir. Bu adımların en başında da yeni kömürlü termik santral projelerinin iptali yer almalı. Ancak şimdi COP31 Başkanlığı logolu bir dilekçe ile kamu yararı olmadığı bilirkişi raporlarıyla tescil edilmiş iki yeni ek ünitenin iptali kararına itiraz ediliyor. Bu, söylem ve eylem arasındaki çelişkiyi doğrudan ortaya koyarken, bir yandan da ‘Uygulama COP’u’ değil ‘Tutarsızlıklar COP’u’ paradigmasının devam ettiğini göstermekte. Üstelik bu ısrar, mevcut ünitelerin bugünkü haliyle bile yasal sınırları karşılayamadığının bilirkişi raporuyla tespit edildiği bir dönemde sürdürülüyor. Mahkemenin kararında ısrar etmesini bekliyoruz.”
Ne Olmuştu?
Çelikler Holding’e ait Afşin Elbistan A Kömürlü Termik Santralı’na toplam 688 MW kapasiteye sahip iki ünite daha eklenmesi planlanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 27 Aralık 2024’te yeni bir termik santral büyüklüğünde olan bu ek üniteler için “ÇED Olumlu” kararı verdi. Kararın iptali istemiyle Greenpeace Türkiye bölge halkıyla; Elbistan ve Nurhak Belediyeleri, Türk Tabipleri Birliği (TTB), TEMA Vakfı da ayrı ayrı davalar açtı. Eylül 2025’te hazırlanan bilirkişi raporunda projenin kamu yararı taşımadığı değerlendirilirken, Şubat 2026 tarihinde sunulan ikinci bilirkişi raporu da projenin uygun olmadığı yönündeki tespitleri teyit etti.
Santralin mevcut 4. ünitesi hakkında ise çevre izni ve lisans belgesinin iptali istemiyle 2024’te açılan dava sürüyor. Bu davada 13 Temmuz’da açıklanan bilirkişi raporu, ünitenin hava emisyonlarının insan sağlığı, tarımsal üretim, su kaynakları ve ekosistem bütünlüğü üzerinde ‘ciddi ve süregelen bir risk’ oluşturduğunu tespit etti.
Afşin-Elbistan A Termik Santralı’nın 5. ve 6. ünitelerine ilişkin Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) olumlu kararının iptali istemiyle açılan üç ayrı davanın duruşmaları 11 Haziran’da Kahramanmaraş’ta görüldü. Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi Temmuz ayında açıkladığı kararında Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) olumlu kararını iptal etti. Mahkeme, ek ünitelerin çevredeki insan sağlığı, tarım arazileri, su kaynakları ve ekolojik yapı üzerindeki olası etkileri göz önünde bulundurulduğunda, alınan ÇED kararının usul ve teknik yönlerden yeterli olmadığını belirtti. Kararda “Projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun ortaya konulamadığı sonucuna ulaşılmış olup, anılan proje hakkında verilen 27/12/2024 tarihli ‘Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu’ kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır” ifadeleri yer aldı.
