Çok taraflı kalkınma bankaları geçen yıl 162,5 milyar dolar ile rekor düzeyde iklim finansmanı taahhüdünde bulundu. Bu miktarın yaklaşık 103 milyar doları gelişmekte olan ekonomilere gitti.
Avrupa Birliği’nin borç verme organı Avrupa Yatırım Bankası (EIB) tarafından yeni yayımlanan bir rapora göre, çok taraflı kalkınma bankaları geçen yıl 162,5 milyar dolar ile rekor düzeyde iklim finansmanı taahhüdünde bulundu. Ancak Dünya Bankası’nın geçen ay temel hedeflerden vazgeçme kararının ardından, daha yoksul ülkelere yönelik hedefler riske girebilir.
Dünyanın en büyük 10 kalkınma bankasının sağladığı toplam iklim finansmanı miktarına ilişkin yıllık veriler, bu rekor miktarın yaklaşık 103 milyar dolarının gelişmekte olan ekonomilere gittiğini gösterdi.
Raporu yayımlayan EIB, bu verilerin, çok taraflı kalkınma bankalarının 2024 yılında Bakü’de düzenlenen COP29 BM İklim Değişikliği Zirvesi’nde açıklanan iklim finansmanı hedeflerine ulaşma yolunda “ilerlediğini” gösterdiğini belirtti.
Söz konusu toplantıda kreditörler, yüksek gelirli ekonomilere yönelik yıllık 50 milyar doların yanı sıra, düşük ve orta gelirli ülkelere de 2030 yılına kadar yıllık en az 120 milyar dolar iklim finansmanı sağlamayı taahhüt etti.
EIB Başkan Yardımcısı Ambroise Fayolle, “Bu sonuçlar, çok taraflı kalkınma bankalarının büyük ölçekte sonuç aldığını ve desteği en çok ihtiyaç duyulan yerlerde hızlandırdığını gösteriyor” dedi.
Ancak gözlemciler, Dünya Bankası’nın geçen ay yıllık finansmanının %45’ini iklim değişikliğiyle ilgili projelere ayırma hedefinden vazgeçme kararının ardından, bu temel hedeflerin riske girip girmeyeceğini sorguluyor.
Joe Biden’ın 2023’teki başkanlığı döneminde kabul edilen iklim kredisi hedeflerinden vazgeçilmesi konusunda Trump yönetiminin baskısı altında olan banka, bu değişikliğin nedeninin girdi hedeflerinden ziyade kredi sonuçlarına odaklanmak olduğunu belirtti.
EIB’ın raporu, Dünya Bankası’nın 2030 hedefi için taşıdığı önemi ortaya koydu. Banka, geçen yıl gelişmekte olan ülkelere giden 102,6 milyar dolarlık iklim finansmanının neredeyse yarısını tek başına sağladı ve son beş yıldır da bunu yapmaya devam ediyor.
En Büyük Pay Azaltım Finansmanına
Dünya Bankası Grubu İklim Direktörü Jamie Fergusson, bu verilerin “iklim dostu kalkınma” talebine yanıt vermeye devam ettiklerini ve kalkınma ile iklimin birbirine sıkı sıkıya bağlı zorluklar olduğunu gösterdiğini belirtti.
EIB Başkan Yardımcısı Fayolle ise belirli bir kurum hakkında yorum yapmayacağını söylerken, “Ancak rakamlara baktığımda 2030 hedefine ulaşılması konusunda son derece iyimser olduğumu söyleyebilirim,” dedi. Fayolle, daha yoksul ülkelere sağlanan finansmanda geçen yıl yaşanan %21’lik sıçramanın “gerçekten etkileyici” olduğunu da sözlerine ekledi.
Çok taraflı kalkınma bankalarının düşük ve orta gelirli ülkelere sağladığı iklim finansmanı, 2021 yılındaki 51,6 milyar dolarlık seviyesine nazaran son beş yılda iki katına çıktı.
Veriler; yenilenebilir enerji ve emisyon azaltma girişimlerini de içeren azaltım projelerinin, 2025 yılında 68 milyar dolarlık bir paya sahip olduğunu gösterdi. Ülkelerin giderek şiddetlenen iklim etkileriyle başa çıkmalarına yardımcı olmayı amaçlayan uyum finansmanı, %31 oranında artarak 35 milyar dolara ulaştı.
Yüksek gelirli ülkelerdeki iklimle ilgili projelere yönelik krediler de 2021 yılındaki 31 milyar doların biraz üzerindeki seviyesinden geçen yıl yaklaşık 60 milyar dolara yükselirken, buna ek olarak özel sektörden de 80 milyar dolarlık finansman harekete geçirildi.
Çevre odaklı düşünce kuruluşu E3G’den Danny Scull, Dünya Bankası’nın son dönemde vites küçültmesine rağmen, düşük ve orta gelirli ülkeler için belirlenen yıllık 120 milyar dolarlık 2030 hedefinin hâlâ yakalanabileceğini belirtti.
Bununla birlikte Scull, bu rakamın her zaman “COP hedefleri için bir taban” olarak görüldüğünü ve kendisinin “gerçek” hedef olarak tanımladığı, yıllık 180 milyar dolara daha yakın bir seviyeye ulaşılmasının “MDB’ler ve hissedarlarının sürekli yenilik yapmasını” gerektireceğini belirtti.
Geçen yıl Brezilya’da düzenlenen COP30 iklim müzakerelerinde çok taraflı kalkınma bankaları, düşük karbonlu ve iklim değişikliğine dirençli politikalar izleyen ülkelere yönelik desteklerini artırmaya devam etme taahhütlerini yineledi.
COP31 Başkanı Murat Kurum ise Nisan ayında verdiği demeçte, COP31’in geçmişte alınan kararları eyleme dönüştürmeyi hedefleyeceğini belirtti ve gelişmekte olan ülkelerin iklim hedeflerine ulaşmalarına yardımcı olmak için yaklaşık 1 trilyon dolara ihtiyaç duyduğunu ifade etti.
