Araştırmaya göre, 1970’ler ile 2016-2025 arasındaki son 10 yıl karşılaştırıldığında, yüksek nemli, tehlikeli sıcak günlerin sayısının küresel olarak iki katından fazla arttığı ve ortalama 10 günden 23 güne çıktığı görülüyor. Bu 23 günün 19’unun sorumlusu, iklim değişikliği.
Climate Central’ın yeni bir analizi; yüksek nemli, tehlikeli sıcak günlerin sayısının 1970’lerden bu yana iki katın üzerinde arttığını ve senede ortalama 23 güne yükseldiğini ortaya koyuyor.
Analize göre dünya çapındaki bu günlerin neredeyse üçte ikisini etkileyen insan kaynaklı iklim değişikliği; tehlikeli nemli sıcaklığın başlıca nedeni olarak öne çıkıyor. Yüz milyonlarca insan için sıcağa bağlı hastalık ve ölüm riski artıyor.
Araştırmaya göre, 1970’ler ile 2016-2025 arasındaki son 10 yıl karşılaştırıldığında, yüksek nemli, tehlikeli sıcak günlerin sayısının küresel olarak iki katından fazla arttığı ve ortalama 10 günden 23 güne çıktığı görülüyor. Bu 23 günün 19’unun (yüzde 83) sorumlusu, iklim değişikliği.
İklim değişikliği, analiz edilen 961 şehrin 665’inde (%69), tehlikeli ölçüde nemli sıcak günlerin sayısında artışa neden oldu. Son 10 yılda bu sayı, yılda ortalama 46 gün arttı.
Yine iklim değişikliği nedeniyle bir yıl içinde yaşanan tehlikeli ölçüde nemli sıcak günlerin sayısı, 1970’lere kıyasla 6 kat daha yüksek.
2000 yılından bu yana aşırı sıcaklar dünya çapında çeyrek milyondan fazla kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Bu, aşırı sıcakları, en ölümcül hava koşullarından biri hâline getiriyor.
Yüksek sıcaklıklar herkes için risk teşkil etse de, yaşlılar, çocuklar, hamile kadınlar, altta yatan sağlık sorunları olan kişiler ve serinleme imkânına sahip olmayanlar, daha büyük tehlikelerle karşı karşıya. Nem ise bu riskleri daha da artırıyor çünkü ılıman görünen günleri dahi tehlikeli kılıyor.
Nem, sıcağın ne kadar tehlikeli olduğunu belirlemede kritik bir rol oynuyor. Yüksek nem, vücudun terleme yoluyla kendini soğutma yeteneğini azaltırken, bu da ısının vücut içinde birikmesine neden olarak dehidrasyon, kardiyovasküler ve solunum sorunları, sıcak yorgunluğu, sıcak çarpması ve diğer ciddi sağlık sorunları riskini artırıyor.
Fosil yakıtların yakılması nedeniyle küresel sıcaklıkların yükselmeye devam etmesi, tehlikeli ölçüde nemli sıcak günleri sıklaştırıyor ve daha yaygın hâle getiriyor.
Uyum Önlemleri Alınmalı
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Doğukan Doğu Yavaşlı, Türkiye’nin de içinde yer aldığı, ayrıca Kıbrıs ve Levant’ı kapsayan Doğu Akdeniz’de ısı stresinin, sıcaklıklardan ziyade nem oranındaki artışla ilgili olduğunu söyledi: “Yükselen deniz suyu sıcaklıkları ve artan buharlaşma nedeniyle havadaki nem oranının yükselmesi, ısı stresini tetikliyor. Kısacası Doğu Akdeniz, daha ‘nemli ve bunaltıcı’ bir geleceğe doğru ilerliyor.”
Yavaşlı, Doğu Akdeniz’de halk sağlığı sistemlerinin, nemin ağırlaştığı koşullara göre hazırlanması gerektiğine dikkat çekti. Yavaşlı’ya göre “Kentlerde yeşil alanların artırılması ve serinleme merkezleri kurulması, ‘nemli sıcaklıklara’ uyum sağlanabilmesi için hayati önemde.”
“Ülkemizin kuzey ve güney kıyı bandında, iklim değişikliğinin termometre sıcaklığında 10 kata kadar değişime neden olduğu bölgeler bulunmaktadır,’’ diyen Kastamonu Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Öznur Işınkaralar ise, denizlerin nem kaynağı olması nedeniyle hava sıcaklığıyla birlikte nem miktarının da yükseldiğini; sıcaklık ve nemin birleşik etkisinin ise yaş termometre (wet-bulb) sıcaklığındaki artışı hızlandırdığını aktardı.
Işınkaralar, “Değişimin Haziran ayı içerisinde yapılan günlük izlemelerde özellikle kıyı kentlerimizde; İstanbul çevresinde yer alan Tekirdağ, Kocaeli, Düzce ve Bursa sınırlarında, doğu Karadeniz bölgesinde Artvin ve Sinop kıyılarında en yüksek olduğu görülüyor. Güneydoğu Anadolu bölgelerinde özellikle Adana kıyı alanlarında nemli ısı iklim sinyalinde değişim izleniyor. İncelenen tablo, ülkemiz kıyılarında deniz seviyesinin yükselmesi, fırtına, sel ve yangın gibi ek riskler nedeniyle çevresel değişimin kıyılardaki değişimi durumuna da paralel” ifadelerini kullandı.
