Greenpeace Türkiye’nin son raporuna göre, Türkiye’de kömürün gizli maliyeti yıllık 592 milyar 13 milyon TL olarak hesaplanıyor. Bu rakam, hane başına yaklaşık 21.500 TL’ye denk geliyor. Başka bir deyişle, raporun metodolojisine göre kömürün hane başına ekstra maliyeti her yıl bir emekli maaşından fazla.
Greenpeace Türkiye “Kömüre Değil Yaşama Yatırım” kampanyasıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na yeni kömürlü termik santral yapmama taahhüdü vermesi ve kömürden adil çıkış için tarih açıklaması çağrısı yapıyor. Kampanya kapsamında yeni hazırlanan “Türkiye’de Kömürün Gizli Maliyeti” raporu ise, Türkiye’de kömürün şu üç kategorideki gizli maliyetini yaklaşık olarak ortaya koyuyor: Devlet sübvansiyonları, sağlık ve çevre üzerindeki etkiler, pahalı kömür kullanımının ucuz yenilenebilir alternatiflere kıyasla yarattığı ek maliyetler.
Türkiye’deki aktif 37 kömürlü termik santral, ülkedeki elektriğin %34’ünü karşılıyor. Bununla birlikte bu santrallarda üretilen elektrik enerjisinin üçte ikisi ithal kömürden geliyor. Avrupa’nın en büyük kömür tüketicilerinden olan Türkiye’de kömür kullanımının topluma maliyeti ise yeterince bilinmiyor. Türkiye’de Kömürün Gizli Maliyeti raporuna göre kömüre yönelik devlet sübvansiyonları ve destekleri yılda toplam 133 milyar 729 milyon TL’yi buluyor. Kömür kullanımının sağlık ve çevre üzerindeki etkileri ise 398 milyar 167 milyon TL olarak hesaplanıyor. Bunların yanında kömür kullanımının yenilenebilir enerji yerine tercih edilmesinden kaynaklanan ek maliyetler 60 milyar 117 milyon. Rapor, bu tabloda halkın elektrik faturalarını düşürebilmesi için kömürden adil geçişin sağlanması, temiz alternatiflere geçişin desteklenmesi ve enerji üretiminin dışsal maliyetlerinin içselleştirilmesi taleplerini dile getiriyor.
“Kimseyi Geride Bırakmadan Kömürden Çıkabiliriz”
Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanya Sorumlusu Emel Türker Alpay, raporun ortaya koyduğu kömürün gizli maliyetine karşı başka çözümlerin mümkün olduğunu belirtti. Kasım ayında Antalya’da gerçekleşecek Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi’ne (COP31) ev sahipliği ve başkanlık yapacak olan Türkiye’nin kömürden adil çıkış için adım atması gerektiğini söyledi.
Alpay, raporun, kömürdeki ısrarın faturalarımıza nasıl yansıdığını ortaya koyduğunu belirterek şöyle devam etti: “Bunun yanında kömürden adil bir çıkış planının olmaması madenlerdeki ve santrallardaki işçilerin geleceğini belirsiz hale getiriyor. Kömürlü termik santrallar etrafında şekillenen yerel ekonomileri, yaşamı buna bağlı halkı büyük bir çöküş riski ile karşı karşıya bırakıyor. Üstelik bu risk ve maliyetler özellikle bölge halklarının yıllardır boğuştuğu diğer çevresel maliyetlerin ve sağlık maliyetlerinin üzerine ekleniyor. Ancak çözüm var. Son 10 yılda rüzgar enerjisi santralı kurulum maliyetleri %40, güneş enerjisi santralı kurulum maliyetleri ise %77 oranında geriledi. Bu düşüş, güneş enerjisinden elektrik üretim maliyetini %69 oranında azaltarak güneş enerjisini Türkiye’nin en ucuz elektrik kaynağı haline getirdi.”
“Doğru bir adil geçiş planlaması ile hem doğayı hem insanları koruyacak bir enerji sistemi inşa etmek mümkün” diyen Alpay, kömürle elektrik üretiminin yerini daha ucuz ve temiz alternatiflerin almasının sağlayacağı avantajları da sıraladı: “Enerji verimliliğinin sağlanması ve enerji talebinin azaltılması, elektrik şebekesi ve batarya teknolojilerinin geliştirilmesi tüketicilerin ve vergi mükelleflerinin yükünü önemli ölçüde hafifletir, hava kirliliği ve iklim değişikliğiyle mücadeleye katkı sağlar, çevre korumayı güçlendirir ve tarımsal üretimi artırır. Çağrımız net; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Afşin-Elbistan A Termik Santralı’na yapılması planlanan ek üniteleri iptal etsin, yeni kömürlü termik santral yapmama taahhüdü versin ve kömürden çıkış için net bir yol haritası açıklasın. Geç olmadan, kimse geride kalmadan kömürden çıkalım.”
