IEA’nın son analizi, karmaşık bir ekonomik ve jeopolitik zemin karşısında, küresel enerji talebinin geçtiğimiz yıl daha yavaş bir artış gösterdiğini, ancak elektrik kullanımının güçlü bir şekilde artmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan bir rapora göre, güneş enerjisindeki genişlemeyle beraber, küresel emisyonlar 2025 yılında daha yavaş bir oranda artış gösterdi.
Güneş enerjisi arzındaki patlamanın enerji karmasındaki değişimleri domine etmesiyle birlikte, enerji kaynaklı karbon emisyonları 2025 yılında %0,4 oranında artarak son yıllara kıyasla yavaşlama gösterdi.
“Küresel Enerji Görünümü 2026” isimli rapor, küresel enerji talebindeki toplam büyümenin 2025 yılında %1,3’e gerileyerek son on yılın ortalaması olan %1,4’ün biraz altında kaldığını ve 2024 yılına göre önemli ölçüde düştüğünü gösteriyor.
Bu yavaşlamanın temel nedenleri olarak daha düşük küresel ekonomik büyüme, bazı bölgelerde aşırı sıcaklıkların azalması ve daha verimli teknolojilerin hızla yaygınlaşması gösterildi.
Aynı zamanda, küresel elektrik talebi yaklaşık %3 oranında artarak toplam enerji talebi büyüme hızının iki katından fazlasına ulaştı.
Elektrik talebindeki büyüme; binalar ve sanayi genelindeki çok sayıda sektör tarafından yönlendirilirken, elektrikli araçlar ve veri merkezlerinden gelen hızla artan taleple de ivme kazandı.
Artan talebi karşılamak için tüm ana yakıtlar ve teknolojiler genişleme kaydetti; ancak bu artışlar birbirinden oldukça farklı oranlarda gerçekleşti.
Güneş enerjisi, 2025 yılında küresel enerji arzındaki büyümenin %25’inden fazlasını karşılayarak bu alandaki en büyük tekil katkı sağlayan kaynak oldu. Bu durum, modern bir yenilenebilir enerji kaynağının küresel birincil enerji arzındaki büyümeye liderlik ettiği kayıtlara geçen ilk örnek olarak tarihe geçti.
Gaz, birçok ülkedeki elektrik üretimindeki rolünü yansıtacak şekilde %17 ile ikinci en büyük payı alarak güneş enerjisinden sonra geldi. Genel olarak, yenilenebilir kaynaklar ve nükleer enerji, enerji talebindeki tüm büyümenin neredeyse %60’ını karşıladı; ayrıca bu kaynaklardan elde edilen elektrik üretimi, elektrik talebindeki toplam artışı geride bıraktı.
Çin’de yenilenebilir enerjideki güçlü büyüme elektrik üretiminde kömür kullanımını azaltırken, ABD’de yüksek gaz fiyatlarının elektrik üretiminde gazdan kömüre geçişi tetiklemesiyle kömür talebi artış gösterdi. Genel olarak, kömür talebindeki büyüme hızı 2025 yılında yavaşladı.
Aynı zamanda, küresel enerji kaynaklı karbondioksit emisyonlarındaki büyüme 2025 yılında yavaşlayarak yaklaşık %0,4 oranında artış gösterdi. Rapora göre, yenilenebilir enerji ve diğer düşük emisyonlu teknolojilerdeki artışın desteğiyle, Çin’in emisyonları 2025 yılında düşüş gösterdi. Hindistan’ın enerji kaynaklı karbondioksit emisyonları, Covid-19 pandemisi hariç tutulduğunda 1970’lerden bu yana ilk kez sabit kaldı. Emisyon artışının dizginlenmesinde, alışılmadık derecede güçlü geçen muson sezonunun etkileri önemli bir rol oynadı. Buna karşılık, gelişmiş ekonomilerde özellikle soğuk geçen kış mevsimi, fosil yakıt kullanımını ve emisyonları daha yükseğe taşıdı. Tüm bu gelişmeler bir araya geldiğinde, gelişmiş ekonomilerin emisyonları, 1990’lardan bu yana ilk kez gelişmekte olan ekonomilere kıyasla daha hızlı bir artış gösterdi.
