Paris Anlaşması’nın karbon kredileri, emisyon azaltımını ve dünya çapındaki iklim hedeflerini desteklemek için sınır ötesi ticareti mümkün kılıyor.
Birleşmiş Milletler (BM) , Paris Anlaşması’yla kurulan ve emisyonları azaltmayı amaçlayan karbon piyasası kapsamında verilecek ilk kredileri onayladı. BM tarafından yönetilen bu piyasa, şirketlerin ve ülkelerin emisyonlarını, diğer ülkelerde seragazı emisyonlarını azaltan projeleri finanse ederek dengelemelerine olanak tanıyor.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) Sekreteryası tarafından yapılan açıklamada, yeni girişimin Myanmar’da yerel ormanlar üzerindeki baskıyı azaltan verimli pişirme ocaklarının dağıtımını içeren temiz pişirme projesini kapsadığını duyurdu. Güney Koreli bir şirketle ortaklaşa hayata geçirilen proje, Güney Kore ve Myanmar’ın iklim hedeflerine katkıda bulunacak krediler üretecek.
UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiell, “Dünya genelinde iki milyardan fazla insan temiz pişirme imkanından yoksun ve bu durum her yıl milyonlarca insanın ölümüne yol açıyor. Temiz yemek pişirmek sağlığı korur, ormanları kurtarır, emisyonları azaltır ve genellikle ev içi hava kirliliğinden en çok etkilenen kadın ve kız çocuklarının güçlenmesine yardımcı olur” dedi.
Stiell, yeni mekanizmanın “insanların günlük yaşamlarında büyük fark yaratan çözümleri destekleyebileceğini ve finansmanı, sahada fayda sağlayan yerlere yönlendirebileceğini” de sözlerine ekledi.
Ancak bazı uzmanlar, bu tür planların kötü bir şekilde kurulması durumunda, ülkelerin veya şirketlerin emisyon azaltımlarını abartarak “yeşil aklama” yapmalarına olanak tanıyarak, dünyanın küresel ısınmayı kontrol altına alma çabalarını baltalayabileceğinden endişe ediyor.
UNFCCC, yeni Paris Anlaşması Kredilendirme Mekanizması (PACM) kapsamında daha muhafazakar hesaplamaların uygulanması nedeniyle, kredilendirilen emisyon azaltımlarının önceki sisteme göre %40 daha düşük olduğunu belirtti.
PACM’yi denetleyen BM organının başkan yardımcısı Jacqui Ruesga yaptığı açıklamada, “Odak noktamız, en başından itibaren bu piyasaya güven inşa etmek ve bu ilk ihraç, sistemin amaçlandığı gibi çalıştığını gösteriyor” dedi.
Myanmar projesindeki ocaklar odunsu biyokütleyi daha verimli yakıyor; bu da daha az yakıta ihtiyaç duydukları ve evin içine çok daha az duman yaydıkları anlamına geliyor. Ancak Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, mevcut oranlarla 2030 yılına kadar nüfusun yalnızca %78’inin temiz pişirme imkanına sahip olması bekleniyor.
Dünyayı küresel ısınmayı 2 derecenin çok altında ve ideal olarak 1,5 derecede sınırlamaya taahhüt eden 2015 Paris Anlaşması, ülkelerin sınır ötesi karbon azaltım ticaretine katılabileceklerini de öngörmüştü.
Bakü’deki COP29 iklim zirvesinde karbon piyasası mekanizmasına dair yeni kurallar üzerinde anlaşmaya varılmıştı. O dönemde Greenpeace, anlaşmanın fosil yakıt şirketlerinin kirliliği sürdürmesine olanak sağlayacak boşluklar bıraktığını söylemişti.
