İklim bilimciler, Dünya’nın buzdolabı olarak bilinen Arktik Bölgesi’nde kış mevsiminin yeniden tanımlandığı uyarısında bulunuyor. Bölge rekor sıcaklıkların ardından daha sıcak ve daha yağışlı hâle gelirken, Arktik’teki en yaşlı ve en kalın buzlar 1980’lerden bu yana %95’ten fazla azalmış durumda.
Dünya’nın en kuzeyinde, Kuzey Kutbu çevresinde yer alan ve yılın büyük bölümünde soğuk iklim, buz ve karla kaplı olan Arktik Bölgesi, iklim krizi nedeniyle giderek daha yağışlı ve da az buzla kaplı hale gelirken, rekor sıcaklıkların ve küçülen deniz buzlarının görüldüğü bir yılı geride bıraktı.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’ne (NOAA) göre Ekim 2024 ile Eylül 2025 arasındaki dönemde, tüm Arktik Bölgesi genelinde sıcaklıklar modern ölçümlerin tutulmaya başlandığı son 125 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Ayrıca, Arktik’te kaydedilen son 10 yıl, şimdiye kadarki en sıcak 10 yıl oldu.
Fosil yakıtların yakılması nedeniyle Arktik, küresel ortalamanın yaklaşık dört katı hızla ısınıyor. Bu ilave ısı, gezegenin geri kalanı için kilit bir iklim düzenleyicisi olan “dünyanın buzdolabı” niteliğindeki bu bölgenin dengesini bozuyor.
NOAA’nın yıllık Arktik raporuna göre, 2025 yılında deniz buzunun ulaştığı en geniş alan, 47 yıllık uydu kayıtları içindeki en düşük seviye oldu. Buna göre, Arktik daha sıcak ve daha yağışlı hâle gelirken, bölgenin en yaşlı ve en kalın buzları 1980’lerden bu yana %95’ten fazla azalmış durumda.
Yağış Arttı Ama Kar Örtüsü Yarı Yarıya Azaldı
Bu yıl Arktik’te yağış miktarı da rekor kırdı. Ancak bu yağışların büyük bir kısmı yerde kar olarak kalmıyor. Bugün Arktik genelinde Haziran ayındaki kar örtüsü alanı, altmış yıl öncesine kıyasla yarıya düşmüş durumda.
Colorado Üniversitesi’ne bağlı Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi’nde Arktik bilimci olan ve Arktik rapor kartının editörlerinden Matthew Langdon Druckenmiller, “Bu yıl kayıtlara geçen en sıcak yıl oldu ve aynı zamanda en fazla yağışın görüldüğü yıl oldu. Her iki durumun da aynı yıl içinde yaşanması dikkat çekici” dedi.
Bilim insanları, özellikle yaz aylarında görülen olağanüstü sıcaklıkların artık kış mevsiminde de belirgin hâle gelmesine dikkat çekiyor. Bu durum, Arktik’te en soğuk aylarda gerçekleşen yıllık deniz buzu oluşumunu etkiliyor. Son bir ay civarında deniz buzu alanı kayıtlardaki en düşük seviyeye indi ve yaşananların gelecek yıl deniz buzunun maksimum seviyesinin yeniden daha düşük olabileceğinin habercisi olabileceği düşünülüyor.
“Deniz buzunda istikrarlı bir azalma var ve ne yazık ki artık kışın bile yağmur görüyoruz,” diyen Druckenmiller, “Arktik’in soğuk olmasını beklediğimiz kışın tam ortasında değişimleri gözlemliyoruz. Arktik’te kış kavramının kendisi yeniden tanımlanıyor” ifadelerini kullandı.
Yaban Hayatı ve İnsanların Gündelik Hayatını Etkiliyor
Bu değişimler Arktik’te yaşayan insanlar ve yaban hayatı tarafından çok yakından hissediliyor. Kar üzerine yağan yağmur donarak, hayvanların yiyecek aramasını zorlaştırıyor. Yanı sıra karayoluyla seyahat eden insanlar için daha kaygan ve tehlikeli koşullar yaratıyor. Buzulların geri çekilmesi de, bu yıl Alaska’nın Juneau kentinde görüldüğü gibi, potansiyel olarak tehlikeli sellere yol açabiliyor.
Deniz buzunun kaybı, daha önce buzla kaplı olan geniş koyu renkli okyanus alanlarını açığa çıkarıyor. Üstelik bu alanlar, küresel sıcaklıkları artıran ısıyı yansıtmak yerine daha fazla emiyor. Deniz buzunun erimesi tek başına deniz seviyesinin yükselmesine neden olmasa da, karalar üzerindeki buzulların kaybı buna yol açıyor. NOAA’ya göre devasa Grönland buz tabakası, 2025 yılında 129 milyar ton buz kaybetti. Bu durum, önümüzdeki kuşaklar boyunca kıyı kentlerini tehdit edecek deniz seviyesi yükselmesine katkıda bulunacak.
İklim değişikliğini bilimsel verilerle inceleyen uluslararası bir STK olan Climate Central’dan iklim bilimci Zack Labe ise, “Isınan bir Arktik’ten kaynaklanan zincirleme etkiler görüyoruz” dedi ve ekledi:
“Kıyı kentleri yükselen deniz seviyelerine hazır değil; Arktik’teki balıkçılığı tamamen değiştirdik ve bu da deniz ürünleri fiyatlarının artmasına yol açıyor. Arktik’i uzak bir yer olarak görebiliriz ama oradaki değişimler dünyanın geri kalanını etkiliyor.”
