İklim müzakerelerinde nispeten sakin geçen ilk haftanın ardından, ikinci hafta müzakerelere bakanların da katılımıyla yoğun diplomatik bir süreç başladı.
Geçtiğimiz Pazar gecesi, COP30 Başkanlığı, müzakerelerde resmi bir yeri olmayan dört temel konu hakkındaki istişarelerin özet notunu yayımladı. Bunlar; 1,5 derece için emisyon açığı, iklim finansmanı, ticaret önlemleri ve ülke raporlarının şeffaflığı. Esas olarak ilk üç madde için bir dizi seçenek önerdi. Bunlar arasında, yukarıda bahsi geçen konulara dair yeni detaylı “yol haritaları” oluşturma seçenekleri de yer alıyor. Bahsi geçen yol haritalarından biri halihazırda iklim finansmanı konusunda ortaya konmuştu: Bakü’den Belem’e 1,3 Trilyon Dolara Giden Yol Haritası.
Birçok ülke, özellikle deniz seviyesinin yükselmesinin varoluşsal bir tehdit oluşturduğu küçük ada ülkeleri, bu yıl şu ana kadar 116 ülke tarafından sunulan emisyon azaltma planlarının yetersizliğini ele almak için görüşmelerin yapılmasını talep etti. Tüm bu planlar, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme göre 1,5 derecede sınırlandırmaya yetmiyor.
Bu konu, iklim değişikliğinin başlıca nedeni olan kömür, petrol ve gaz gibi fosil yakıtlardan aşamalı çıkışa yönelik bir plan çağrısıyla birleştirilebilir. 2 yıl önce Dubai’de gerçekleşen COP28’de ülkeler fosil yakıtlardan uzaklaşma kararı almıştı. Ancak bunun nasıl başarılacağına yönelik herhangi bir plan bulunmuyordu. Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, bu ayın başlarında konuyu gündeme getirmiş ve yeni bir yol haritası oluşturulması çağrısında bulunmuştu.
Pazartesi günü ilerleyen saatlerde ülkelerle bir plan üzerinde görüşüldükten sonra, bahsi geçen ilk 3 konunun uyum ve adil geçiş gibi müzakere edilen ilgili temalarla beraber tek bir pakette birleştirileceği, resmi gündemde geriye kalan maddeler için ise ikinci bir paketin oluşturulacağı duyuruldu.
COP30 Başkanı André Corrêa do Lago ise bir açıklama yaparak, amacın bu haftanın ortasına kadar ilk “Belém siyasi paketi”ni görüşmek üzere bir genel kurul toplantısı düzenlemek olduğunu belirtti.
BM İklim Şefi Simon Stiell, Pazartesi günü yaptığı açıklamada hükümetlere “en zor konuları hızla ele almaları” çağrısında bulundu: “Bu konular ötelenirse herkes kaybeder. Taktiksel gecikmelere veya engellemelere zaman harcamayı kesinlikle göze alamayız.”
